Periodontitis a przewlekła choroba nerek: związek, którego nie można ignorować

Przez lata choroby przyzębia były postrzegane przede wszystkim jako problem lokalny, ograniczony do jamy ustnej. Najnowsze analizy naukowe potwierdzają jednak, że ich wpływ jest znacznie szerszy niż wcześniej sądzono. Kolejne badania wskazują m.in. na istotną zależność między przewlekłym zapaleniem przyzębia a przewlekłą chorobą nerek (PchN).

Przewlekła choroba nerek to jedna z coraz częstszych przyczyn zgonów i niepełnosprawności na świecie. Z kolei z chorobami jamy ustnej zmaga się około 3,7 miliarda osób, w tym 951 milionów z chorobami przyzębia – należą one najczęstszych, a zarazem niedoszacowanych problemów zdrowia publicznego.

W najnowszym przeglądzie piśmiennictwa, który obejmuje ponad 150 publikacji naukowych, przeprowadzono analizę związku między periodontitis a PChN. Autorzy opracowania, reprezentujący Uniwersytet w Cincinnati (USA), wskazują, że istnieje wyraźna korelacja pomiędzy nasileniem choroby przyzębia a pogorszeniem funkcji nerek.

Jak podkreślają badacze, pacjenci z przewlekłą chorobą nerek częściej wykazują zaawansowane zmiany zapalne w obrębie przyzębia, co może wskazywać na wspólne mechanizmy patofizjologiczne. Zaznaczono przy tym, że zależność ta ma charakter dwukierunkowy, co oznacza, że nie tylko choroby nerek wpływają na stan jamy ustnej, ale również przewlekły stan zapalny przyzębia może potencjalnie wpływać na progresję niewydolności nerek.

Wspólny mechanizm: stan zapalny i odpowiedź immunologiczna

Jednym z kluczowych wyjaśnień tej zależności jest przewlekły stan zapalny. Zarówno periodontitis, jak i PChN wiążą się z aktywacją układu immunologicznego i podwyższonym poziomem mediatorów zapalnych.

Autorzy analizy zwracają uwagę, że przewlekłe zapalenie może stanowić wspólny mianownik dla obu jednostek chorobowych, wpływając na ich przebieg i progresję. Najnowsze dane wskazują dodatkowo na udział konkretnych markerów zapalnych, takich jak białko C-reaktywne (CRP) oraz interleukina-6 (IL-6), które są powiązane zarówno z uszkodzeniem śródbłonka, jak i procesami włóknienia nerek. Istotną rolę odgrywa również dysbioza mikrobiomu jamy ustnej oraz endotoksemia, prowadzące do uszkodzeń kłębuszków nerkowych, śródmiąższu i naczyń, które stanowią kluczowe mechanizmy progresji PChN.

Dodatkowo podkreśla się rolę bakteriemii pochodzenia jamy ustnej, która może prowadzić do ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej i nasilać uszkodzenia narządowe.

Znaczenie kliniczne dla stomatologów

Z perspektywy praktyki klinicznej wyniki tych badań mają istotne znaczenie. Pacjenci z przewlekłą chorobą nerek powinni być traktowani jako grupa podwyższonego ryzyka chorób przyzębia, natomiast pacjenci z zaawansowanym periodontitis mogą wymagać szerszej diagnostyki ogólnomedycznej.

Co istotne, badania wskazują, że niechirurgiczne leczenie periodontologiczne może prowadzić do niewielkiej poprawy wskaźnika eGFR (szacunkowy współczynnik przesączania kłębuszkowego) oraz redukcji ogólnoustrojowego stanu zapalnego, co sugeruje, że terapia przyzębia może mieć realny wpływ na przebieg przewlekłej choroby nerek.

Autorzy z zespołu prof. Pryianki P. Gudsoorkar wskazują, że wczesne rozpoznanie i leczenie chorób przyzębia może stanowić istotny element kompleksowej opieki nad pacjentami z przewlekłą chorobą nerek. Podkreślają zarazem konieczność ściślejszej współpracy między specjalistami – dentystami, nefrologami oraz lekarzami rodzinnymi.

Artykuł pt. „Bridging systems: oral-kidney connections – pathophysiological links, clinical implications, and health system integration – a narrative review” ukazał się 26 lutego 2026 r. w czasopiśmie naukowym „BMC Nephrology”.

Źródła: https://www.zm-online.de/

https://link.springer.com/

Zaawansowane zapalenie przyzębia to nie tylko ryzyko utraty zębów, ale także konsekwencji systemowych. – Może ono mieć związek np. z chorobami sercowo-naczyniowymi i z cukrzycą. Tych zależności jest bardzo dużo – mówi prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Górski, specjalista periodontologii, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, kierownik kształcenia specjalizacyjnego z periodontologii, autor i współautor ponad 90 publikacji naukowych, członek m.in. European Federation of Periodontology oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.