Pacjent z hemofilią w gabinecie. Wiedza dentysty może uratować życie

Zabieg, który dla większości pacjentów jest rutynowy, u osoby z hemofilią może zakończyć się ciężkim, trudnym do opanowania krwotokiem. Autorzy nowego przeglądu piśmiennictwa przypominają, że bez odpowiedniego przygotowania nawet prosta ekstrakcja zęba może stanowić zagrożenie życia. Jednocześnie podkreślają, że współczesna stomatologia dysponuje skutecznymi metodami pozwalającymi bezpiecznie leczyć tę grupę chorych.

Hemofilia należy do rzadkich, dziedzicznych zaburzeń krzepnięcia krwi, jednak każdy lekarz dentysta może spotkać w swojej praktyce pacjenta cierpiącego na tę chorobę. Problem polega na tym, że wielu stomatologów nie ma doświadczenia w prowadzeniu takich chorych, co prowadzi do opóźniania leczenia, niejednolitych procedur, a niekiedy także poważnych powikłań krwotocznych.

Na te i inne wyzwania zwrócono uwagę w nowym przeglądzie piśmiennictwa, opublikowanym w artykule „Navigating Haemophilia in Dental Practice: Practical Insights and Updates” na łamach „The Open Medicine Journal”. Jego autorzy – naukowcy związani m.in. z SMMH Government Medical College oraz Szpitalem Klinicznym Santosh University w Indiach – podsumowali aktualną wiedzę dotyczącą postępowania stomatologicznego u pacjentów z hemofilią – od kwalifikacji do zabiegu, przez leczenie, aż po opiekę pooperacyjną.

Nawet rutynowy zabieg może być poważnym zagrożeniem

Dla większości pacjentów kiretaż czy usunięcie zęba to standardowe procedury. W przypadku osoby z hemofilią sytuacja wygląda jednak zupełnie inaczej. Choroba powoduje niedobór jednego z czynników krzepnięcia, przez co nawet niewielkie uszkodzenie tkanek może skutkować przedłużającym się, trudnym do opanowania krwawieniem.

Hemofilia A, związana z niedoborem czynnika VIII, występuje znacznie częściej i dotyczy około jednego na 5 tys. mężczyzn na świecie. Rzadsza hemofilia B wiąże się z niedoborem czynnika IX. W obu przypadkach zabiegi naruszające dziąsła lub kość wymagają szczególnej ostrożności, ponieważ jama ustna jest stale narażona na działanie śliny, sił żucia i drobnych urazów.

– To, co dla zdrowego pacjenta jest prostym zabiegiem, u chorego na hemofilię może doprowadzić do zagrażającego życiu krwotoku, jeśli leczenie nie zostanie odpowiednio zaplanowane – podkreślają autorzy publikacji.

Kluczowe znaczenie ma właściwe przygotowanie

Autorzy przeglądu przypominają, że jeszcze przed wykonaniem każdego inwazyjnego zabiegu – w tym ekstrakcji, głębokiego skalingu czy znieczulenia przewodowego – konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta.

Należy ustalić typ hemofilii, stopień jej nasilenia oraz sprawdzić, czy chory nie wytworzył przeciwciał neutralizujących podawane czynniki krzepnięcia. Plan leczenia powinien być przygotowany we współpracy z hematologiem.

Podstawą bezpiecznego postępowania pozostaje podanie odpowiednich koncentratów czynników krzepnięcia przed i po zabiegu. Leczenie uzupełniają miejscowe metody tamowania krwawienia, takie jak szwy wchłanialne, gąbki kolagenowe lub żelatynowe, kleje fibrynowe oraz płukanki zawierające kwas traneksamowy.

– Bezpieczne leczenie pacjenta z hemofilią wymaga starannego planowania oraz ścisłej współpracy stomatologa z hematologiem. Takie postępowanie znacząco ogranicza ryzyko powikłań krwotocznych – wskazują autorzy.

Nowoczesne terapie zmieniają zasady postępowania

Jak podkreślają badacze, w ostatnich latach leczenie hemofilii dynamicznie się zmienia. Coraz większą rolę odgrywają preparaty czynników krzepnięcia o wydłużonym czasie działania, przeciwciała dwuswoiste – takie jak emicizumab – naśladujące aktywność czynnika VIII, a także rozwijająca się terapia genowa, która w przyszłości może umożliwić trwałe skorygowanie przyczyny choroby.

Nowe metody leczenia wpływają również na sposób planowania zabiegów stomatologicznych. Zespół dentystyczny powinien znać stosowaną przez pacjenta terapię i uwzględniać ją podczas kwalifikacji do leczenia.

Autorzy zwracają także uwagę na możliwość wykorzystania laserów stomatologicznych, które pomagają ograniczyć krwawienie tkanek miękkich podczas zabiegów.

– Rozwój nowoczesnych terapii sprawia, że wiedza stomatologów dotycząca leczenia hemofilii musi być na bieżąco aktualizowana – zaznaczają badacze.

Profilaktyka lepsza niż leczenie

Najważniejszym przesłaniem publikacji jest konieczność skupienia się na profilaktyce. Wielu pacjentów z hemofilią obawia się krwawienia podczas szczotkowania czy nitkowania zębów, przez co zaniedbuje codzienną higienę jamy ustnej. W efekcie częściej rozwijają się u nich próchnica i choroby przyzębia, które ostatecznie wymagają inwazyjnych zabiegów, których najlepiej byłoby unikać.

Dlatego autorzy podkreślają znaczenie regularnych wizyt kontrolnych, profesjonalnej profilaktyki, lakowania bruzd i stosowania preparatów fluorkowych. Odpowiednio prowadzona opieka pozwala ograniczyć konieczność wykonywania ekstrakcji i innych zabiegów chirurgicznych.

Publikacja przypomina również o zasadach farmakoterapii. W leczeniu bólu preferowanym lekiem powinien być paracetamol, natomiast aspiryna oraz wiele niesteroidowych leków przeciwzapalnych mogą zwiększać ryzyko krwawienia i powinny być stosowane z dużą ostrożnością lub unikane.

– Najlepszym sposobem ograniczenia ryzyka powikłań jest zapobieganie chorobom jamy ustnej. Regularna profilaktyka pozwala uniknąć wielu zabiegów, które u pacjentów z hemofilią wiążą się z największym zagrożeniem – podsumowują autorzy.

Autorzy publikacji zwracają jednocześnie uwagę, że ich praca ma charakter narracyjnego przeglądu piśmiennictwa, a nie przeglądu systematycznego. Wskazują również na potrzebę opracowania bardziej ujednoliconych wytycznych klinicznych oraz rozszerzenia szkoleń dla lekarzy dentystów w zakresie opieki nad pacjentami z zaburzeniami krzepnięcia.

Źródło: https://openmedicinejournal.com

– Zaburzenia krzepnięcia krwi u pacjentów to zagadnienie, które budzi obawy u lekarzy praktycznie każdej specjalności – mówi w rozmowie z Dentonetem dr n. med. Magdalena Górska-Kosicka z Kliniki Zaburzeń Hemostazy i Chorób Wewnętrznych IHIT w Warszawie.