ORL w Warszawie krytykuje projekt zmian w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty

Okręgowa Rada Lekarska w Warszawie zdecydowanie sprzeciwiła się wielu rozwiązaniom zaproponowanym przez ministerstwo zdrowia w projekcie nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W przyjętym 1 lipca stanowisku stołeczna ORL skrytykowała m.in. skrócenie stażu podyplomowego, wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego oraz przepisy dotyczące lekarzy korzystających z uprawnień rodzicielskich i zdrowotnych. Jednocześnie przedstawiono szereg propozycji zmian, które – zdaniem samorządu – rzeczywiście usprawniłyby system kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów.

Przypomnijmy – kilka tygodni temu ministerstwo zdrowia skierowało do konsultacji społecznych projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw. W dokumencie przewidziano szereg zmian w systemie kształcenia przed- i podyplomowego lekarzy, w tym skrócenie stażu podyplomowego do sześciu miesięcy, likwidację jawnej bazy pytań LEK i LDEK, przywrócenie obowiązkowej części ustnej Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES), a także utworzenie nowego Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego (PEK), którego zaliczenie miałoby umożliwić samodzielne dyżurowanie po zakończeniu modułu podstawowego specjalizacji. Pisaliśmy o tym TUTAJ.

Do proponowanych zmian kilka dni temu odniosła się Okręgowa Rada Lekarska w Warszawie, która przyjęła obszerne stanowisko zawierające szczegółową analizę projektu. W dokumencie nie ograniczono się do krytyki – samorząd wskazał również rozwiązania, które – zdaniem środowiska lekarskiego – powinny zostać uwzględnione w procesie legislacyjnym.

Staż podyplomowy powinien być wzmacniany, a nie skracany

Jednym z głównych zarzutów warszawskiej ORL jest propozycja skrócenia stażu podyplomowego. Zdaniem samorządu, jest to jeden z najważniejszych etapów przygotowania lekarza do samodzielnego wykonywania zawodu, którego nie da się zastąpić nauką akademicką.

Jak podkreślono w stanowisku, właśnie podczas stażu lekarz zdobywa praktyczne doświadczenie pod nadzorem bardziej doświadczonych specjalistów, uczy się pracy w zespole terapeutycznym, prowadzenia dokumentacji medycznej oraz podejmowania decyzji klinicznych w codziennej praktyce.

ORL w Warszawie wskazała, że zamiast ograniczać rolę stażu, należałoby poprawić jego jakość poprzez ujednolicenie standardów szkolenia, lepszy nadzór nad miejscami stażowymi oraz godne wynagradzanie opiekunów stażu.

– Ewentualne niedoskonałości obecnego modelu powinny prowadzić do jego naprawy, a nie do rezygnacji z instytucji, która pełni fundamentalną funkcję w przygotowaniu lekarza do wykonywania zawodu – czytamy w komunikacie.

Nowy egzamin bez uzasadnienia?

Zdecydowany sprzeciw samorządu wzbudziła także propozycja utworzenia Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego. Według projektu, jego zdanie miałoby uprawniać lekarza do samodzielnego pełnienia dyżurów jeszcze przed uzyskaniem tytułu specjalisty.

Warszawska ORL uważa jednak, że projektodawca nie wykazał istnienia problemu, który uzasadniałby tworzenie kolejnego egzaminu państwowego. – Z uzasadnienia projektu nie wynika, aby obowiązujący model szkolenia specjalizacyjnego nie zapewniał odpowiedniej weryfikacji kompetencji lekarzy lub nie gwarantował bezpieczeństwa pacjentów. Nie przedstawiono danych empirycznych wskazujących na nieskuteczność obecnego modelu kształcenia ani nie wykazano istnienia luki w systemie weryfikacji kompetencji lekarzy, która uzasadniałaby wprowadzenie nowego egzaminu państwowego – podkreślono.

Samorząd przypomniał, że lekarze i lekarze dentyści już teraz przechodzą wieloetapowy proces weryfikacji wiedzy i umiejętności – od egzaminów na studiach, przez LEK lub LDEK, szkolenie specjalizacyjne i ocenę kierownika specjalizacji, aż po Państwowy Egzamin Specjalizacyjny. W opinii ORL nowy egzamin nie poprawi jakości kształcenia, a jedynie zwiększy formalizm oraz obciążenia administracyjne.

Zdaniem autorów stanowiska proponowane rozwiązanie podważa także rolę kierowników specjalizacji, którzy przez cały okres szkolenia odpowiadają za ocenę postępów lekarza i nabywanych przez niego kompetencji.

Zastrzeżenia także do zmian w systemie specjalizacji

Lista uwag ORL jest znacznie dłuższa. Krytycznie oceniono również obowiązkową odpłatność za każde podejście do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, propozycję ograniczenia ważności pozytywnie zdanego egzaminu do 24 miesięcy oraz możliwość prowadzenia naboru na wolne miejsca specjalizacyjne poza centralnym postępowaniem kwalifikacyjnym.

Samorząd opowiedział się za utrzymaniem przejrzystego, centralnego systemu rekrutacji prowadzonego za pośrednictwem Systemu Monitorowania Kształcenia. Jednocześnie zaproponowano wprowadzenie dodatkowych rund naboru na niewykorzystane miejsca specjalizacyjne, co pozwoliłoby lepiej wykorzystać dostępne szkolenia bez tworzenia alternatywnych ścieżek rekrutacji.

– Zasadne jest (…) rozważenie wprowadzenia trzech etapów postępowania kwalifikacyjnego, niezależnie od trybu rekrutacji, tj. listy zasadniczej oraz dwóch kolejnych rund naboru na wolne miejsca niewykorzystane przez osoby, które nie potwierdziły przyjęcia miejsca szkoleniowego w SMK. Takie rozwiązanie pozwoliłoby lepiej wykorzystać dostępne miejsca specjalizacyjne, bez istotnego wydłużenia procesu rekrutacji i bez zwiększenia kosztów systemowych – poinformowano.

W stanowisku znalazły się także postulaty dotyczące wzmocnienia roli kierowników specjalizacji. ORL zaproponowała zwiększenie dodatku finansowego do 1000 zł brutto miesięcznie za każdego szkolącego się lekarza oraz większe docenienie ich roli w systemie kształcenia podyplomowego.

Ochrona rodzicielstwa nie może oznaczać karania lekarzy

Jednym z najbardziej krytykowanych elementów projektu są przepisy dotyczące medyków korzystających z uprawnień związanych z rodzicielstwem lub stanem zdrowia. Projekt zakłada, że okres, w którym lekarz nie pełni dyżurów z powodu ustawowej ochrony, będzie skutkował proporcjonalnym wydłużeniem specjalizacji.

ORL uważa, że takie rozwiązanie jest nie tylko nieproporcjonalne, ale może także zniechęcać lekarzy do korzystania z przysługujących im praw. – Państwo nie powinno tworzyć mechanizmów, które korzystanie z ochrony rodzicielstwa, macierzyństwa, zdrowia lub niepełnosprawności wiążą z negatywną konsekwencją zawodową – zaznaczono.

Samorząd zwrócił uwagę, że lekarze objęci ochroną nadal realizują znaczną część programu specjalizacji, wykonują świadczenia zdrowotne i zdobywają kompetencje zawodowe. Sam brak możliwości pełnienia dyżurów nocnych nie powinien automatycznie wydłużać procesu specjalizacji.

Autorzy stanowiska wskazali również, że proponowane przepisy mogą budzić wątpliwości konstytucyjne oraz pozostawać w sprzeczności ze standardami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej dotyczącymi ochrony rodzicielstwa.

Potrzebne są zmiany, ale inne niż proponowane

Mimo krytycznej oceny projektu ORL podkreśliła, że system kształcenia lekarzy rzeczywiście wymaga zmian. Samorząd zaproponował jednak rozwiązania, które mają usprawnić funkcjonowanie systemu bez pogarszania sytuacji lekarzy i lekarzy dentystów.

Wśród najważniejszych postulatów znalazły się poprawa jakości stażu podyplomowego, automatyzacja rozliczania punktów edukacyjnych, usprawnienie funkcjonowania Centralnego Rejestru Lekarzy, zwiększenie roli kierowników specjalizacji oraz lepsza organizacja procesu kwalifikacji na szkolenia specjalizacyjne.

– Projekt w obecnym kształcie nie realizuje tych celów. Dlatego Okręgowa Rada Lekarska postuluje usunięcie z projektu przepisów dotyczących Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego, odstąpienie od rozwiązań prowadzących do dalszej komplikacji systemu kształcenia lekarzy, rezygnację z przepisów pogarszających sytuację lekarzy korzystających z ochrony rodzicielskiej i zdrowotnej oraz uzupełnienie projektu o rozwiązania konstruktywne, odpowiadające rzeczywistym potrzebom pacjentów, lekarzy i całego systemu ochrony zdrowia – podsumowano.

Źródło: https://izba-lekarska.pl

W czerwcu 2025 r. – podczas Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych – o staż podyplomowy lekarzy dentystów zapytaliśmy lek. dent. Pawła Baruchę – wiceprezesa Naczelnej Izby Lekarskiej, przewodniczącego Komisji Stomatologicznej NIL. – Staż podyplomowy jest niezbędny lekarzom dentystom. To najlepsza szkoła życia, która uczy i pokazuje, jak postępować z pacjentem – powiedział.