Odpowiedzialność cywilna dentysty za niepowodzenie leczenia
Polskie prawo nie podaje definicji pojęcia „błąd stomatologiczny”. Jego rozumienie ukształtowało się w orzecznictwie sądów powszechnych i literaturze prawniczej.
Przyjmuje się, że błędem jest działanie lub zaniechanie lekarza dentysty w obszarze diagnozy lub terapii niezgodne z nauką medycyny w zakresie dla niego dostępnym. Reżimem dochodzenia roszczeń przez pacjentów są przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej, wymagające wykazania winy, szkody i adekwatnego związku przyczynowego.
Pacjent, który doznał uszczerbku w następstwie błędu stomatologicznego, może domagać się naprawienia pełnej szkody majątkowej oraz kompensaty krzywdy. Zakres kompensacji obejmuje zarówno stratę rzeczywistą i utracone korzyści, oba w granicach normalnego związku przyczynowego, jak i zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i psychiczne.
O standardzie postępowania lekarza dentysty i o przypisaniu skutku mogą decydować opinie biegłych. Potwierdzają to też analizy odpowiedzialności lekarzy dentystów na gruncie prawa karnego, gdzie szczególnie badana jest zgodność podejmowanego leczenia z zasadami medycyny w oparciu o najbardziej wiarygodne, aktualne dowody naukowe.
Zajmujemy się sprawami o zadośćuczynienie i odszkodowanie za błędy stomatologiczne: https://kkplegal.pl/uslugi/prawo-medyczne/.
Źle wykonane leczenie kanałowe
Szczególnie obarczone ryzykiem powikłań jest leczenie kanałowe. Samo niepowodzenie zabiegu nie stanowi jednak dowodu błędu. Odpowiedzialność cywilna aktualizuje się wtedy, gdy można wykazać niezgodność leczenia z aktualną wiedzą i należytą starannością oraz adekwatny związek przyczynowy między uchybieniem a szkodą.
W ocenie leczenia znaczenie mają kompetencje i umiejętności lekarza dentysty, jak i właściwe rozpoznanie, planowanie, diagnostyka obrazowa oraz dobór i użycie właściwego sprzętu. Standardy kształcenia i umiejętności lekarzy dentystów akcentują konieczność rozpoznawania i leczenia chorób, prowadzenia dokumentacji, zlecania i interpretowania badań dodatkowych, w tym radiologicznych, oraz postępowania w przypadku powikłań. W kryteriach jakości świadczeń stomatologicznych wskazuje się także na minimalne wyposażenie gabinetu stomatologicznego, co obrazuje oczekiwany standard wyposażenia placówki udzielającej świadczeń.
Zatem, jeśli doszło do nienależytego opracowania i wypełnienia kanału, perforacji, pozostawienia narzędzia czy zaniechania niezbędnej diagnostyki obrazowej, a wynik tych uchybień pozostaje w związku przyczynowym z utratą zęba lub stanem zapalnym, roszczenie pacjenta może być uzasadnione na gruncie odpowiedzialności cywilnej. Ważna jest jednak ocena, czy konkretne działania były zgodne z regułami sztuki i czy zwiększyły ponad dopuszczalną miarę ryzyko powstałego uszczerbku.
Odpowiedzialność cywilna stomatologa
Odpowiedzialność cywilna dentysty wobec pacjenta opiera się na przepisach Kodeksu cywilnego, w szczególności na odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.) oraz – zależnie od stosunku umownego łączącego strony – na odpowiedzialności kontraktowej za nienależyte wykonanie zobowiązania.
Warto zwrócić uwagę, że w relacjach, w których dentysta świadczy na rzecz podmiotu leczniczego usługi pacjentom tego podmiotu, lekarz nie wchodzi z pacjentem w stosunek umowny, a odpowiedzialność wobec pacjenta ma charakter właśnie deliktowy.
Ustalenie winy i bezprawności następuje zawsze przez pryzmat zgodności z aktualną wiedzą medyczną i należytą starannością, których naruszenie wyznacza granicę między powikłaniem a błędem.
Znaczenia nabiera też solidarna odpowiedzialność w przypadku, gdy dentysta udziela świadczeń w ramach indywidualnej praktyki wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym. Wówczas, prawo przewiduje solidarność lekarza i podmiotu leczniczego za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielenia. Umożliwia to pacjentowi dochodzenie całości świadczenia od jednego lub obu podmiotów wedle wyboru.
Reklamacja usług stomatologicznych
„Reklamacja” usług stomatologicznych ma formę przedsądowego zgłoszenia roszczeń i zastrzeżeń co do jakości oraz skutków leczenia, skierowanego do lekarza lub podmiotu leczniczego. Pacjent, opisując uchybienia i żądając naprawienia szkody, odwołuje się do winy, szkody i adekwatnej przyczynowości albo do nienależytego wykonania zobowiązania.
Z punktu widzenia oceny zasadności „reklamacji” kluczowe znaczenie ma kompletna dokumentacja medyczna, w tym wynik badań obrazowych, oraz zgodność postępowania z aktualną wiedzą. Brak tych elementów utrudnia weryfikację, podczas gdy właściwa diagnostyka radiologiczna i jej interpretacja należą do standardowych kompetencji lekarza dentysty.
Szkoda u dentysty
Szkoda w rozumieniu prawa cywilnego obejmuje uszczerbek majątkowy i niemajątkowy u pacjenta, o ile pozostaje w związku przyczynowym z działaniem lub zaniechaniem lekarza.
Ustawa o działalności leczniczej wprost zalicza do kompensowanych elementów zarówno stratę rzeczywistą i utracone korzyści, a także krzywdę w postaci cierpień fizycznych i psychicznych, zmniejszenia widoków na przyszłość czy poczucia bezradności.
W gabinecie stomatologicznym szkodą może być uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, np. pourazowe lub zapalne następstwa zabiegów, przy czym dla przypisania odpowiedzialności konieczne jest precyzyjne ustalenie charakteru urazu i czasu trwania rozstroju oraz rozróżnienie między zwykłym powikłaniem a skutkiem zawinionego uchybienia. Jednocześnie, ogólne zasady odpowiedzialności deliktowej wymagają wykazania bezprawności, czyli sprzeczności czynności lekarza z porządkiem prawnym lub zasadami sztuki lekarskiej, winy, szkody i związku przyczynowego.
Odpowiedzialność cywilna dentysty rozstrzyga się między dopuszczalnym ryzykiem medycznym a zawinionym odstępstwem od aktualnych standardów i należytej staranności. Definicja błędu medycznego wypracowana w orzecznictwie i literaturze prawniczej wyznacza kryteria oceny zachowania lekarza. Konstrukcje wynikające z przepisów mogą dostarczać skutecznych instrumentów dochodzenia rekompensaty, łącznie z możliwością kierowania roszczeń jednocześnie do lekarza i podmiotu leczniczego. Ostatecznie o zasadności roszczeń decydują dowody, a więc dokumentacja, diagnostyka i opinie biegłych, które pozwalają odróżnić powikłanie od błędu i obiektywnie przypisać skutek określonemu zachowaniu.
Źródła:
- A. Twarowski [w:] Ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwo pacjenta. Komentarz, Warszawa 2024.
- J. Ciechorski [w:] Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz, Gdańsk 2024.
- A. Malicka-Ochtera [w:] Kodeks karny. Przepisy stosowane w sprawach medycznych. Komentarz, red. R. Tymiński, Warszawa 2023.
- L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Gdańsk 2026.
- Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego.
Artykuł sponsorowany
