Przejdź do treści
Dentonet.pl Lekarz Objawy choroby Addisona w jamie ustnej. Co powinno wzbudzić czujność?

Objawy choroby Addisona w jamie ustnej. Co powinno wzbudzić czujność?

Obserwuj w GoogleDodaj nasze treści jako preferowane w Google i trafiaj na nie częściej.

Przebarwienia błony śluzowej, nawracające zakażenia grzybicze czy zaburzenia rozwoju szkliwa mogą być czymś więcej niż problemem stomatologicznym. Niekiedy stanowią jeden z pierwszych sygnałów chorób ogólnoustrojowych, w tym choroby Addisona. Dlatego uważna ocena jamy ustnej i znajomość możliwych objawów mogą pomóc lekarzowi dentyście skierować pacjenta na dalszą diagnostykę.

Objawy choroby Addisona w jamie ustnej. Co powinno wzbudzić czujność?

Choroba Addisona – czyli pierwotna niewydolność kory nadnerczy – jest schorzeniem endokrynologicznym związanym z niedostatecznym wytwarzaniem hormonów, przede wszystkim kortyzolu, a często także aldosteronu. Może objawiać się przewlekłym osłabieniem, utratą masy ciała, brakiem apetytu, nudnościami i niedociśnieniem. Nieleczona niewydolność nadnerczy stanowi zagrożenie dla życia, m.in. ze względu na ryzyko przełomu nadnerczowego (ostrej niewydolności nadnerczy).

W artykule przeglądowym „New Approach to Addison Disease: Oral Manifestations Due to Endocrine Dysfunction and Comorbidity Burden” opublikowanym w 2022 r. autorzy zwrócili uwagę na znaczenie objawów widocznych w jamie ustnej. Jednym z najważniejszych są przebarwienia błony śluzowej, które mogą pojawić się jeszcze przed wystąpieniem typowych objawów ogólnoustrojowych.

Choroba Addisona – jama ustna jako źródło wskazówek diagnostycznych

Hiperpigmentacja skóry i błon śluzowych występuje u około 92% pacjentów z chorobą Addisona. Może wyprzedzać inne objawy nawet o dekadę. Jej mechanizm wiąże się ze zwiększonym stężeniem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który wpływa na aktywność melanocytów i produkcję melaniny.

– Zmiany pigmentacyjne w jamie ustnej mogą być jedynym objawem choroby Addisona – podkreślili autorzy przeglądu, wskazując na konieczność ich wczesnego rozpoznawania.

Dla lekarza dentysty oznacza to, że ocena błony śluzowej nie powinna ograniczać się do poszukiwania zmian o charakterze miejscowym. Nietypowe przebarwienia, zwłaszcza gdy nie można ustalić ich przyczyny, powinny skłonić do poszerzenia diagnostyki różnicowej.

Przebarwienia języka, kandydoza i wady szkliwa

W przebiegu choroby Addisona przebarwienia najczęściej obejmują błonę śluzową policzków, ale mogą występować również na podniebieniu, wargach, dziąsłach i języku. Przyjmują postać pojedynczych plam lub rozlanych obszarów o ciemnobrązowym bądź czarnym zabarwieniu. Zwykle są bezobjawowe, choć niekiedy towarzyszą im ból, świąd lub uczucie pieczenia.

Szczególnej uwagi wymaga język. Opisywano na nim pojedyncze i mnogie plamy pigmentacyjne na powierzchni grzbietowej i bocznej, a także przebarwienia brodawek grzybowatych. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. melanozę palaczy oraz przebarwienia polekowe. W wybranych przypadkach pomocna może być biopsja, jednak samo badanie jamy ustnej nie pozwala potwierdzić choroby Addisona. Podejrzenie wymaga konsultacji lekarskiej i odpowiedniej diagnostyki endokrynologicznej, obejmującej m.in. ocenę funkcji nadnerczy.

Obraz kliniczny może być bardziej złożony, gdy chorobie Addisona towarzyszą inne zaburzenia autoimmunologiczne. Przykładem jest zespół autoimmunologicznej wielogruczołowości typu 1 (APS-1), związany z nieprawidłowym funkcjonowaniem genu AIRE. Jednym z jego charakterystycznych objawów jest przewlekła kandydoza śluzówkowo-skórna, która może obejmować również jamę ustną i stanowić wczesną manifestację choroby.

Nawracająca kandydoza wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza gdy współistnieje z innymi objawami sugerującymi zaburzenia endokrynologiczne lub immunologiczne. Przewlekłe zakażenie może prowadzić do powikłań, dlatego ważne są prawidłowe rozpoznanie, leczenie i obserwacja pacjenta.

Kolejnym sygnałem mogą być nieprawidłowości rozwojowe uzębienia u dzieci. Niedoczynność przytarczyc, która może towarzyszyć APS-1, wiąże się m.in. z hipoplazją szkliwa, nieprawidłową mineralizacją, hipodoncją, skróceniem korzeni i zaburzeniami wyrzynania zębów. Autorzy wskazali, że współwystępowanie przewlekłej kandydozy u dziecka przed ukończeniem 5. roku życia i hipoplazji szkliwa przed 15. rokiem życia powinno skłonić do oceny w kierunku niedoczynności przytarczyc.

– Przewlekła kandydoza jamy ustnej oraz hipoplazja szkliwa mogą być ważnymi sygnałami ostrzegawczymi w diagnostyce autoimmunologicznych zaburzeń endokrynologicznych – wynika z przedstawionych w pracy obserwacji.

Choroby współistniejące a zdrowie jamy ustnej

Choroba Addisona może współwystępować z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi, które również powodują zmiany w obrębie jamy ustnej. Należą do nich m.in. celiakia, niedokrwistość, bielactwo, autoimmunologiczne choroby tarczycy oraz choroby zapalne jelit.

Celiakia może objawiać się suchością jamy ustnej i warg, owrzodzeniami, nawracającymi aftami czy zapaleniem ślinianek. U dzieci opisywano również wady szkliwa, a u dorosłych – zwiększoną częstość próchnicy i nadwrażliwości zębiny. Niedokrwistość może z kolei powodować bladość błony śluzowej. W przebiegu bielactwa mogą występować odbarwienia błony śluzowej warg, policzków, podniebienia i dziąseł.

Znaczenie ma również stan przyzębia. Autorzy zwrócili uwagę, że współistnienie cukrzycy typu 1 może zwiększać ryzyko kandydozy i chorób przyzębia. Dostępne dane nie pozwalają jednak określić specyficznego ryzyka periodontologicznego wynikającego wyłącznie z choroby Addisona. W praktyce klinicznej należy zatem uwzględniać przede wszystkim choroby współistniejące i indywidualne czynniki ryzyka.

Szerokie spektrum możliwych objawów pokazuje, że zmian w jamie ustnej nie należy automatycznie przypisywać jednemu schorzeniu. Kluczowe znaczenie mają wywiad medyczny, przyjmowane leki, rozpoznane choroby ogólnoustrojowe oraz charakter i dynamika zmian. W przypadku uzasadnionego podejrzenia choroby endokrynologicznej wskazana jest współpraca z lekarzem prowadzącym.

Leczenie stomatologiczne pacjenta z chorobą Addisona

Rozpoznanie choroby Addisona ma znaczenie także dla bezpieczeństwa leczenia stomatologicznego. Pacjenci wymagają dożywotniej substytucji hormonalnej, a zapotrzebowanie na glikokortykosteroidy może wzrastać w sytuacjach stresowych, podczas infekcji i w związku z zabiegami chirurgicznymi.

Przed ekstrakcją zęba, zabiegiem implantologicznym czy periodontologicznym należy zebrać dokładny wywiad, ustalić stosowane leczenie hormonalne i ocenić ogólny stan pacjenta. W zależności od rodzaju procedury i stanu klinicznego może być konieczne dostosowanie dawki glikokortykosteroidów. Takie decyzje powinny być podejmowane indywidualnie, we współpracy z lekarzem prowadzącym, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi postępowania w niewydolności nadnerczy.

Szczególnym zagrożeniem jest przełom nadnerczowy, do którego może dojść m.in. w związku z infekcją, silnym stresem fizycznym lub niewystarczającą substytucją hormonalną. Dlatego istotne jest odpowiednie przygotowanie pacjenta do zabiegu oraz znajomość zasad postępowania w razie nagłego pogorszenia jego stanu.

– Lekarze stomatolodzy powinni uwzględniać szczególne potrzeby pacjentów z chorobą Addisona i znać charakterystyczne dla nich problemy w obrębie jamy ustnej – podsumowali autorzy.

Źródło: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Współpraca lekarzy dentystów z lekarzami ogólnymi, zarówno POZ, jak i specjalistami z różnych dziedzin medycyny, powinna być niezbędnym elementem skutecznej, holistycznej profilaktyki stomatologicznej. – Bardzo się cieszę, że zagadnienia z zakresu stomatologii znalazły się w ramach specjalizacji z medycyny rodzinnej. Z kolei elementy medycyny rodzinnej i POZ-u powinny również znaleźć się w programach kształcenia dla stomatologii. Powoli pojawiają się takie wytyczne unijne – mówi prof. dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej wrocławskiej uczelni.

Przewiń, aby wideo odtworzyło się z dźwiękiem

Lazy loading aktywny – odtwarzanie rozpocznie się po pojawieniu się nagrania w kadrze

Obserwuj nas w Google Discover

Chcesz częściej widzieć nasze treści w Google?Google DiscoverObserwujDodaj nasze treści jako preferowane w Google i trafiaj na nie częściej.
AF

Proponowane

Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu

Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu

Badacze z University of Texas wskazują, że u pacjentów z chorobami przyzębia częściej rozwijają się schorzenia okulistyczne, w tym jaskra, zespół suchego oka czy choroby siatkówki. Wyniki ich badania podkreślają znaczenie współpracy stomatologów i okulistów w profilaktyce zdrowotnej. Podczas dorocznego kongresu Association for Research in Vision and Ophthalmology w Denver (3-7 maja) naukowcy z University of Texas zaprezentowali wyniki badania analizującego zależność między chorobami przyzębia a zdrowiem […]
IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów

IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów

Przewlekłe zapalenie przyzębia może być związane z wyższym ryzykiem rozwoju kilku typów nowotworów, w tym raka jelita grubego, żołądka, trzustki, pęcherza moczowego i przełyku. Takie wnioski płyną z najnowszej metaanalizy 26 badań kohortowych obejmujących ponad 16 mln uczestników, przeprowadzonej przez zespół naukowców z Chin. Jej wyniki opublikowano na łamach czerwcowego wydania czasopisma „International Dental Journal”. Choroby nowotworowe pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów […]
Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek

Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek

Gorszy stan przyzębia wiązał się z wyższym ryzykiem rozwoju demencji u osób starszych – wynika z 10-letniego badania przeprowadzonego w Japonii. W zależności od ocenianego parametru periodontologicznego ryzyko było wyższe o 56-72%. Choć uzyskane wyniki wskazują na istotny związek, nie dowodzą, że choroby przyzębia powodują demencję. Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z Kyushu University w ramach prowadzonego od kilku dekad Hisayama Study. Do analizy włączono 1396 mieszkańców Japonii w wieku co najmniej […]
Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera

Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera

Stan tkanek przyzębia oraz funkcje poznawcze są ze sobą ściśle powiązane. Mogą też mieć wpływ na rozwój choroby Alzheimera. Wraz ze wzrostem jej zaawansowania rosły wskaźniki płytki nazębnej w przestrzeniach międzyzębowych oraz krwawienia dziąseł – wynika z badań międzynarodowego zespołu naukowców, których wyniki opublikowano w „International Journal of Molecular Sciences”. Nowe badanie zespołu naukowców z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda Polskiej Akademii Nauk (IITD PAN) […]

Najnowsze

UK: Obraźliwe komentarze i wykreślenie dentysty z rejestru zawodowego UK: Obraźliwe komentarze i wykreślenie dentysty z rejestru zawodowego

UK: Obraźliwe komentarze i wykreślenie dentysty z rejestru zawodowego

Lekarz dentysta z Wielkiej Brytanii został skreślony z rejestru General Dental Council (GDC) po wieloetapowym postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym dyskryminujących, obraźliwych i nieodpowiednich zachowań wobec współpracowników i pacjentów. Ostateczna decyzja zapadła po tym, jak High Court (sąd wyższej instancji) uznał, że wcześniejsza kara nie uwzględniała w wystarczającym stopniu powagi przewinień. Sprawa opisana 2 listopada 2026 r. przez portal Dentistry.co.uk była rozpatrywana przez kilka instancji i obejmowała wieloetapowe postępowanie dyscyplinarne […]
Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko stanu przedrzucawkowego u kobiet w ciąży Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko stanu przedrzucawkowego u kobiet w ciąży

Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko stanu przedrzucawkowego u kobiet w ciąży

Badania naukowców z University of the Western Cape w Republice Południowej Afryki wskazują na możliwy związek między zapaleniem przyzębia a stanem przedrzucawkowym u kobiet w ciąży. U pacjentek z tym powikłaniem zaobserwowano nie tylko gorszy stan zdrowia dziąseł, lecz także podwyższony poziom markerów stanu zapalnego we krwi. Wyniki sugerują, że zdrowie jamy ustnej powinno być ważnym elementem opieki prenatalnej. Stan zdrowia jamy ustnej kobiety w ciąży może mieć znaczenie […]
Wypalenie wśród studentów stomatologii. Problem widoczny już podczas nauki Wypalenie wśród studentów stomatologii. Problem widoczny już podczas nauki

Wypalenie wśród studentów stomatologii. Problem widoczny już podczas nauki

Wypalenie zawodowe kojarzy się zwykle z wieloletnią pracą, przeciążeniem obowiązkami i utratą satysfakcji z wykonywanego zawodu. Jednak problem ten może pojawiać się znacznie wcześniej – już podczas studiów stomatologicznych. Najnowsze badania wskazują, że studenci stomatologii są narażeni na wypalenie, a rozpoczęcie szkolenia klinicznego może wiązać się z większym wyczerpaniem emocjonalnym. To ważny sygnał nie tylko dla studentów, ale również dla uczelni i całego środowiska stomatologicznego. Studia stomatologiczne należą […]
Czy fluor pogarsza pamięć i funkcje poznawcze? Wyniki wieloletniego badania Czy fluor pogarsza pamięć i funkcje poznawcze? Wyniki wieloletniego badania

Czy fluor pogarsza pamięć i funkcje poznawcze? Wyniki wieloletniego badania

Wyniki badania naukowców z Trinity College Dublin nie wykazały związku między długotrwałym narażeniem na fluor pochodzący z wody pitnej a pogorszeniem funkcji poznawczych u osób starszych. Nie zaobserwowano również negatywnego wpływu ekspozycji we wczesnym dzieciństwie. Badanie dostarczyło tym samym nowych danych do dyskusji na temat bezpieczeństwa fluoryzacji wody jako metody profilaktyki próchnicy. Fluoryzacja wody pitnej od dziesięcioleci stanowi jeden z elementów profilaktyki próchnicy na poziomie populacyjnym. Choć jej […]

Treści przeznaczone wyłącznie dla profesjonalistów medycznych

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dostęp do części treści portalu Dentonet.pl jest przeznaczony wyłącznie dla profesjonalistów medycznych: lekarzy dentystów, higienistek stomatologicznych, asystentek stomatologicznych, techników dentystycznych oraz innych osób wykonujących zawód medyczny.

Ważne zastrzeżenie

Jeżeli nie jesteś profesjonalistą medycznym, możesz korzystać wyłącznie ze strefy ogólnej, przeznaczonej dla pacjentów i osób niezwiązanych zawodowo z medycyną.