NRL przeciw zmianom w kształceniu medyków. Ostra krytyka propozycji MZ

Naczelna Rada Lekarska ostro skrytykowała projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Samorząd lekarski sprzeciwił się m.in. skróceniu stażu podyplomowego, zmianom w systemie specjalizacji oraz nowym ograniczeniom dotyczącym egzaminów. W przyjętym 12 czerwca 2026 r. stanowisku NRL zaapelowała o wstrzymanie dalszych prac nad projektem.

Przypomnijmy – kilka dni temu ministerstwo zdrowia skierowało do konsultacji społecznych projekt ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Wśród zaproponowanych rozwiązań są zmiany w procesie kształcenia lekarzy (przede wszystkim skrócenie stażu podyplomowego do 6 miesięcy), wygaszenie wydawania zgód ministerstwa na pracę w trybie uproszczonym lekarzom spoza UE, przydział miejsc szkoleniowych w zależności od potrzeb kadrowych regionu oraz egzekwowanie obowiązku kształcenia zawodowego. Pisaliśmy o tym TUTAJ.

Naczelna Rada Lekarska negatywnie oceniła większość rozwiązań zawartych w projekcie ustawy. Zdaniem samorządu lekarskiego proponowane regulacje mogą istotnie wpłynąć na jakość kształcenia przyszłych lekarzy i lekarzy dentystów, a tym samym – na bezpieczeństwo pacjentów.

Szczególne oburzenie NRL wzbudził fakt, że projekt – obejmujący fundamentalne zmiany w systemie kształcenia podyplomowego – nie był wcześniej konsultowany z samorządem zawodowym. – Zdecydowana większość zmian, jakie ministerstwo zdrowia przewidziało w projekcie ustawy w obszarze kształcenia i egzaminowania lekarzy, jest nie do przyjęcia dla środowiska lekarskiego – podkreślono.

W związku z tym Naczelna Rada Lekarska zaapelowała o zaprzestanie dalszych prac legislacyjnych nad projektem w obecnym kształcie.

Skrócenie stażu podyplomowego pod ostrzałem

Jednym z najważniejszych punktów spornych jest propozycja skrócenia stażu podyplomowego do 6 miesięcy. Według NRL, zmiana ta może być pierwszym krokiem do całkowitej likwidacji stażu, co samorząd ocenia jako poważne zagrożenie dla jakości przygotowania zawodowego młodych lekarzy.

Przedstawiciele środowiska podkreślają, że staż podyplomowy pozostaje kluczowym etapem zdobywania praktycznych kompetencji pod nadzorem doświadczonych specjalistów. – Wejście do zawodu lekarskiego z pominięciem etapu stażu podyplomowego jest po prostu niebezpieczne tak dla pacjentów, jak i dla samego lekarza. Podawane przez ministerstwo zdrowia w uzasadnieniu do projektu ustawy względy oszczędności budżetowych związanych ze skróceniem stażu podyplomowego w żadnym wypadku nie mogą być argumentem w rozsądnej debacie na temat kształcenia lekarzy. Zadaniem państwa jest zapewnienie wysokiej jakości kształcenia i dobrego przygotowana praktycznego kadr medycznych do wykonywania zawodu, względy oszczędności budżetowych nie mogą nigdy przeważać nad bezpieczeństwem pacjentów. Staż podyplomowy jest sprawdzonym i właściwym trybem nabywania przez absolwentów kierunków lekarskich uprawnień do samodzielnego wykonywania zawodu lekarza w warunkach pracy w podmiocie wykonującym działalność leczniczą pod nadzorem opiekuna stażu, a czas jego trwania nie jest nadmiernie długi – napisano w stanowisku.

Samorząd zwrócił uwagę, że skrócenie stażu oznaczałoby ograniczenie czasu spędzanego na oddziałach chorób wewnętrznych, chirurgii czy pediatrii do krótkich bloków klinicznych, które nie pozwolą na realne poznanie specyfiki pracy szpitalnej.

Dodatkowe zastrzeżenia wzbudził plan usunięcia ze stażu kursów z zakresu prawa medycznego i bioetyki. Zdaniem NRL, są to obszary niezbędne do bezpiecznego oraz zgodnego z prawem wykonywania zawodu.

Kontrowersje wokół specjalizacji i egzaminów

Kolejna grupa uwag dotyczy szkolenia specjalizacyjnego. NRL zdecydowanie sprzeciwiło się możliwości prowadzenia przez szpitale naboru pozarezydenckiego poza centralnym postępowaniem kwalifikacyjnym.

Według samorządu takie rozwiązanie może podważyć transparentność systemu i prowadzić do nierównego dostępu do miejsc specjalizacyjnych. – Zaproponowane rozwiązanie całkowicie zniszczy transparentność w dostępie do kształcenia podyplomowego. Taki rodzaj naboru rodzi najgorsze skojarzenia związane ze zdobywaniem „poza kolejnością” dostępu do określonych kwalifikacji przez osoby niekoniecznie dysponujące najwyższymi umiejętnościami. W proponowanym przez ministerstwo zdrowia trybie szpital będzie mógł „ukryć” wolne miejsce przed ogólnym rankingiem SMK i umówić się z wybraną osobą poza systemem punktowym. Dostęp do specjalizacji będzie opierał się niestety na systemie układów towarzyskich, rodzinnych i politycznych. Samorząd lekarski zdecydowanie się temu sprzeciwia – czytamy.

Krytycznie oceniono również propozycje dotyczące Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES), w tym likwidację zwolnienia z części ustnej dla osób osiągających bardzo wysokie wyniki z części testowej. Zdaniem NRL, obecne rozwiązanie skutecznie motywuje lekarzy do lepszego przygotowania i sprawdziło się w praktyce.

Wątpliwości wzbudził także plan wprowadzenia Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego (PEK), który – według samorządu – może stać się kolejną barierą administracyjną i finansową bez realnego wpływu na poziom kompetencji zawodowych.

Obawy o prawa młodych lekarzy

NRL sprzeciwiła się również zmianom dotyczącym lekarzy odbywających specjalizację, którzy korzystają z uprawnień rodzicielskich lub czasowo nie mogą wykonywać części obowiązków z powodów zdrowotnych. Projekt zakłada wydłużanie okresu specjalizacji o czas niewykonywania dyżurów, co – zdaniem samorządu – może szczególnie dotknąć młodych rodziców oraz osoby z problemami zdrowotnymi.

Kontrowersje wywołuje także propozycja karania lekarzy, którzy nie rozpoczną specjalizacji w miejscu wskazanym przez wojewodę. Sankcją miałby być zakaz udziału w dwóch kolejnych postępowaniach kwalifikacyjnych. – Samorząd lekarski nie godzi się na to, aby zmuszać lekarza do podjęcia decyzji życiowej dotyczącej kilkuletniej pracy z dala od domu pod groźbą dotkliwej kary wyeliminowania z systemu kształcenia na okres ponad roku – podkreślono.

Według NRL, projekt nie uwzględnia sytuacji rodzinnej lekarzy ani realnych barier związanych z relokacją.

Są też elementy ocenione pozytywnie

Choć stanowisko NRL jest w zdecydowanej większości krytyczne, samorząd wskazał również rozwiązania, które ocenia pozytywnie. Dotyczy to przede wszystkim odejścia od uproszczonych ścieżek uzyskiwania prawa wykonywania zawodu przez osoby posiadające kwalifikacje zdobyte poza Unią Europejską.

Pozytywnie oceniono także rezygnację z publikowania bazy pytań do Lekarskiego Egzaminu Końcowego przed egzaminem oraz propozycje rozszerzające możliwości prowadzenia mediacji w postępowaniach z zakresu odpowiedzialności zawodowej.

Samorząd poparł również objęcie ochroną prawną członków zespołów egzaminacyjnych, jednocześnie postulując, aby analogiczna ochrona przysługiwała wszystkim lekarzom i lekarzom dentystom podczas wykonywania zawodu.

Z opublikowanego stanowiska wybrzmiewa, że wszelkie zmiany dotyczące ścieżki zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów powinny być poprzedzone szerokimi konsultacjami oraz uwzględniać przede wszystkim bezpieczeństwo pacjentów i jakość opieki zdrowotnej.

Źródło: https://nil.org.pl

W czerwcu 2025 r. – podczas Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych – o staż podyplomowy lekarzy dentystów zapytaliśmy lek. dent. Pawła Baruchę – wiceprezesa Naczelnej Izby Lekarskiej, przewodniczącego Komisji Stomatologicznej NIL. – Staż podyplomowy jest niezbędny lekarzom dentystom. To najlepsza szkoła życia, która uczy i pokazuje, jak postępować z pacjentem – powiedział.