Nowy konsensus EFP i EAPD: choroby przyzębia u dzieci wymagają większej uwagi

Eksperci Europejskiej Federacji Periodontologicznej i Europejskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej opublikowali raport dotyczący nowego konsensusu poświęconego chorobom dziąseł i przyzębia u dzieci oraz młodzieży. W dokumencie podkreślono konieczność wcześniejszego rozpoznawania problemów periodontologicznych u najmłodszych pacjentów, uwzględnienia ich specyficznych potrzeb oraz włączenia oceny stanu przyzębia do rutynowych wizyt stomatologicznych.

Choroby przyzębia od lat stanowią przedmiot licznych badań naukowych dotyczących osób dorosłych, jednak ich występowanie, diagnostyka i leczenie u dzieci oraz młodzieży pozostawały dotychczas znacznie słabiej opisane. Lukę tę ma wypełnić nowy raport ekspertów, opublikowany równocześnie w czasopismach „Journal of Clinical Periodontology” oraz „European Archives of Paediatric Dentistry”.

Dokument jest efektem warsztatów zorganizowanych w marcu 2025 r. przez Europejską Federację Periodontologii (European Federation of Periodontology, EFP) i Europejską Akademię Stomatologii Dziecięcej (European Academy of Paediatric Dentistry EAPD) przy wsparciu firmy Colgate-Palmolive.

Autorzy publikacji podsumowali aktualny stan wiedzy dotyczący epidemiologii, czynników ryzyka, diagnostyki i leczenia chorób dziąseł oraz przyzębia u młodych pacjentów, wskazując jednocześnie na ich odmienny przebieg w porównaniu z populacją dorosłych.

Młodzi pacjenci wymagają odmiennego podejścia

Eksperci zwrócili uwagę, że rozwój organizmu, wyrzynanie zębów oraz odmienna odpowiedź immunologiczna wpływają zarówno na obraz kliniczny chorób przyzębia, jak i tempo ich rozwoju. Choć zapalenie dziąseł wywołane biofilmem bakteryjnym jest u dzieci i nastolatków bardzo częste, to rzadziej występujące postacie chorób przyzębia mogą mieć wyjątkowo agresywny przebieg i prowadzić do szybkiego niszczenia tkanek – jeśli nie zostaną odpowiednio wcześnie rozpoznane.

Dodatkowym wyzwaniem jest diagnostyka. Objawy kliniczne bywają mniej wyraźne niż u dorosłych, a stosowanie standardowych metod oceny periodontologicznej jest trudniejsze w uzębieniu mlecznym i mieszanym. – Zwiększenie uwagi poświęcanej zdrowiu przyzębia u dzieci i młodzieży jest niezwykle istotne – powiedział cytowany w komunikacie dr David Herrera, periodontolog, wykładowca University Complutense of Madrid, przewodniczący warsztatów.

– Wynika to z dużej częstości występowania schorzeń, takich jak zapalenie dziąseł wywołane biofilmem bakteryjnym, ale także z potencjalnie ciężkiego przebiegu innych chorób oraz ich związków z chorobami ogólnoustrojowymi. Jednocześnie młodzi pacjenci mają charakterystyczne czynniki predysponujące i modyfikujące przebieg choroby, które wpływają na diagnostykę, rokowanie i leczenie – dodał.

Podstawą raportu były trzy przeglądy systematyczne dotyczące chorób przyzębia związanych z chorobami ogólnoustrojowymi, zapaleń dziąseł oraz zapaleń przyzębia u dzieci i młodzieży. Autorzy zidentyfikowali około 70 chorób genetycznych, wrodzonych i nabytych, które mogą wpływać na stan przyzębia młodych pacjentów, niekiedy prowadząc do ciężkich postaci choroby.

Ocena przyzębia powinna być elementem każdej wizyty

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z raportu jest konieczność włączenia oceny stanu dziąseł i przyzębia do standardowego badania stomatologicznego dzieci oraz prowadzenia edukacji rodziców i opiekunów, którzy odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowej higieny jamy ustnej najmłodszych.

– Ponieważ stomatolodzy dziecięcy są często pierwszymi specjalistami mającymi kontakt z młodymi pacjentami, mają wyjątkową możliwość rozpoznawania chorób przyzębia, ich leczenia lub kierowania pacjentów do periodontologów oraz współpracy w interdyscyplinarnym zespole medycznym – stwierdziła prof. Sotiria Gizani, wykładowczyni The National and Kapodistrian University of Athens, prezydent-elekt EAPD. – Ocena tkanek dziąseł podczas rutynowych wizyt kontrolnych, dostosowana do potrzeb i poziomu współpracy dziecka, a także zaangażowanie całej rodziny mogą skutecznie zapobiegać postępowi choroby i poprawić zdrowie jamy ustnej przez całe życie.

Dr David Herrera zaznaczył że kluczowym przesłaniem raportu jest świadomość, iż tkanki przyzębia dzieci i młodzieży różnią się od tkanek osób dorosłych. – Najważniejszy wniosek jest taki, że przyzębie dzieci i młodzieży nie jest takie samo jak u dorosłych. Oznacza to konieczność dostosowania sposobu diagnostyki i leczenia. Wczesne rozpoznanie zmian, właściwa ocena czynników ryzyka oraz opieka dopasowana do etapu rozwoju dziecka mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania trwałym uszkodzeniom tkanek.

Wspólny kierunek dla praktyki klinicznej i badań

Autorzy podkreślili, że współpraca EFP i EAPD stanowi ważny krok w kierunku bardziej kompleksowej i skoncentrowanej na pacjencie opieki nad dziećmi i młodzieżą. Opracowany konsensus ma nie tylko wspierać codzienną praktykę kliniczną lekarzy dentystów, ale również wyznaczać kierunki przyszłych badań naukowych i edukacji w zakresie periodontologii dziecięcej.

– W Colgate-Palmolive z dumą wsparliśmy przełomowe wspólne warsztaty EFP i EAPD poświęcone grupie pacjentów, której problemy periodontologiczne są nadal zbyt słabo poznane – dzieciom i młodzieży – powiedziała dr Irina Laura Chivu-Garip, Head of Scientific Affairs EMEA w Colgate-Palmolive.

– Zdrowie jamy ustnej dzieci i młodzieży to znacznie więcej niż właściwe rozpoznanie i leczenie. Stanowi ono fundament zdrowia jamy ustnej i całego organizmu przez całe życie. Choroby przyzębia u najmłodszych są istotnym, ale możliwym do zapobiegania czynnikiem prowadzącym do nierówności zdrowotnych w przyszłości. Wczesne wykrywanie zmian i wdrażanie odpowiednio dobranych działań profilaktycznych oraz terapeutycznych pozwala zatrzymać rozwój choroby, zanim stanie się ona przewlekłym problemem zdrowotnym w dorosłości. Rozwój wiedzy epidemiologicznej i wytycznych klinicznych umożliwia przejście od modelu leczenia reaktywnego do proaktywnej strategii profilaktyki obejmującej całe populacje.

Zdaniem autorów publikacji, nowy raport ma szansę stać się jednym z najważniejszych dokumentów referencyjnych dla lekarzy dentystów zajmujących się leczeniem dzieci i młodzieży oraz wpłynąć na dalszy rozwój wytycznych dotyczących zdrowia jamy ustnej najmłodszych pacjentów.

Źródło: https://www.efp.org

– Mam coraz więcej pacjentów, którzy zgłaszają się do gabinetu z wczesnymi objawami zapalenia przyzębia i to się chwali. Kierują się własnymi obserwacjami, zauważają objawy, o których gdzieś usłyszeli lub przeczytali bądź są kierowani przez lekarzy stomatologów ogólnych – mówi o świadomości społecznej dotyczącej chorób dziąseł i przyzębia dr hab. n. med. Jan Kowalski, specjalista periodontologii, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.