Nie tylko zgryz: rola stresu i emocji w bólu TMD u nastolatków

Dolegliwości bólowe w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych u młodzieży coraz częściej nie wpisują się w klasyczne schematy diagnostyczne. Najnowsze doniesienia wskazują, że ich nasilenie może być powiązane z czynnikami psychospołecznymi, co znajduje potwierdzenie również w badaniach naukowych i stawia przed lekarzem dentystą nowe wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne.

Zaburzenia skroniowo-żuchwowe stanowią istotny problem kliniczny w populacji młodzieży, jednak ich etiologia rzadko bywa jednoznaczna. Tradycyjnie zwracano uwagę na czynniki mechaniczne, takie jak zaburzenia okluzji czy parafunkcje. Współczesne podejście, odzwierciedlone m.in. w kryteriach diagnostycznych DC/TMD opracowanych przez Schiffmana i wsp. (2014), podkreśla jednak znaczenie modelu biopsychospołecznego, uwzględniającego zarówno aspekty biologiczne, jak i psychologiczne oraz behawioralne.

Psychika a percepcja bólu

Wyniki badań wskazują, że nastolatkowie zgłaszający objawy TMD częściej doświadczają nasilonego bólu oraz wykazują wyższy poziom stresu, lęku i objawów depresyjnych. Podobne wnioski płyną z dużego projektu badawczego OPPERA (ang. Orofacial Pain: Prospective Evaluation and Risk Assessment), prowadzonego przez kilka uczelni medycznych w USA – wykazano w nim, że czynniki psychospołeczne, takie jak napięcie emocjonalne czy zwiększona wrażliwość na ból, mogą istotnie zwiększać ryzyko wystąpienia TMD. Przeglądy systematyczne dotyczące populacji młodzieży potwierdzają również częstsze współwystępowanie objawów psychicznych u pacjentów z tymi zaburzeniami.

Implikacje dla codziennej praktyki

W świetle tych danych zasadne wydaje się rozszerzenie standardowego wywiadu lekarskiego o elementy dotyczące funkcjonowania psychospołecznego pacjenta. Ocena poziomu stresu, jakości snu czy obciążenia emocjonalnego może dostarczyć istotnych informacji diagnostycznych. Należy przy tym podkreślić, że czynniki te nie muszą stanowić bezpośredniej przyczyny zaburzeń, ale mogą modulować percepcję bólu oraz wpływać na przebieg choroby. W wybranych przypadkach wskazana może być także współpraca z psychologiem lub specjalistami innych dziedzin medycyny.

Rola stomatologa we wczesnym rozpoznaniu czynników ryzyka

Lekarz dentysta często pozostaje pierwszym specjalistą, do którego trafia młody pacjent z dolegliwościami bólowymi w obrębie narządu żucia. Z tego względu jego rola nie ogranicza się wyłącznie do leczenia objawowego, ale obejmuje również wczesne rozpoznanie potencjalnych czynników ogólnoustrojowych i psychospołecznych, które mogą wpływać na stan zdrowia pacjenta.

Współczesne podejście do dysfunkcji stawów skroniowo-żuchwowych u nastoletnich pacjentów wymaga uwzględnienia nie tylko aspektów biomechanicznych, ale również szeroko rozumianego kontekstu psychospołecznego. Takie holistyczne spojrzenie, poparte aktualnymi badaniami, może przyczynić się do trafniejszej diagnostyki i skuteczniejszego leczenia tej wymagającej grupy pacjentów.

Źródło: https://www.dentistryiq.com/

Do gabinetów stomatologicznych – zarówno ogólnych, jak i np. protetycznych oraz chirurgicznych – zgłasza się coraz więcej pacjentów z dolegliwościami bólowymi w obrębie mięśni żucia. – Jako lekarze stomatolodzy musimy być przygotowani na pomoc takim pacjentom – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Nitecka-Buchta, specjalistka protetyki stomatologicznej, prezes Polskiego Towarzystwa Dysfunkcji Narządu Żucia, wykładowca w Katedrze i Zakładzie Dysfunkcji Narządu Żucia Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Jakie są przyczyny bólu mięśni żucia? Jak odróżnić, czy u pacjenta występuje ból mięśnia, czy ból zęba? Jakie są metody leczenia tego typu dysfunkcji? Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego!