Przejdź do treści
Dentonet.pl Lekarz Wiedza Nie tylko skład, ale także sposób produkcji. Nowe spojrzenie na żywność ultraprzetworzoną

Nie tylko skład, ale także sposób produkcji. Nowe spojrzenie na żywność ultraprzetworzoną

Obserwuj w GoogleDodaj nasze treści jako preferowane w Google i trafiaj na nie częściej.

Badanie naukowców z Tufts University wskazuje, że negatywny wpływ żywności ultraprzetworzonej na zdrowie może wynikać nie tylko z jej wartości odżywczej, ale również z samych procesów technologicznych wykorzystywanych podczas produkcji.

Nie tylko skład, ale także sposób produkcji. Nowe spojrzenie na żywność ultraprzetworzoną

Coraz więcej badań wiąże spożywanie żywności ultraprzetworzonej z wyższym ryzykiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy oraz przedwczesnej śmierci. Wciąż jednak trwa dyskusja dotycząca mechanizmów odpowiedzialnych za te zależności. Naukowcy zastanawiają się, czy głównym problemem jest niekorzystny profil żywieniowy takich produktów, często bogatych w sól i cukry dodane, czy też sam proces przemysłowego przetwarzania oraz stosowane dodatki technologiczne.

Nowe badanie przeprowadzone przez zespół Food is Medicine Institute z Tufts University – opublikowane na łamach „American Journal of Public Health” – sugeruje, że proces przetwarzania może stanowić niezależny czynnik ryzyka zdrowotnego. Badacze wykazali, że osoby spożywające większe ilości żywności ultraprzetworzonej osiągały gorsze wyniki zdrowotne nawet po uwzględnieniu ogólnej jakości odżywczej diety.

– Wyniki sugerują, że czynniki związane z żywnością ultraprzetworzoną, wykraczające poza samą zawartość składników odżywczych – takie jak zmiany w strukturze komórkowej produktów, utrata korzystnych związków chemicznych, obecność dodatków do żywności czy substancji pochodzących z opakowań – mogą generować zagrożenia zdrowotne, których nie uwzględniają tradycyjne wskaźniki żywieniowe ani obecne polityki zdrowotne – powiedział prof. Dariush Mozaffarian, kardiolog i dyrektor Food is Medicine Institute.

Analiza danych z blisko dwóch dekad

Badanie miało charakter obserwacyjny. Naukowcy przeanalizowali dane pochodzące z dziesięciu kolejnych edycji amerykańskiego programu National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), obejmujących lata 1999-2018, a następnie powiązali je z informacjami z National Death Index do końca 2018 r. Uczestnicy badania wypełniali jedno- lub dwudniowe wywiady żywieniowe dotyczące spożycia produktów w ciągu ostatnich 24 godzin.

Produkty spożywcze sklasyfikowano według stopnia przetworzenia – od żywności minimalnie przetworzonej, takiej jak owoce i warzywa, po produkty ultraprzetworzone zawierające składniki przemysłowe i dodatki niespotykane w tradycyjnej kuchni. Jednocześnie oceniono ich jakość żywieniową na podstawie uznanych wskaźników zdrowotności diety.

Następnie przeanalizowano zależności pomiędzy spożyciem żywności ultraprzetworzonej a aktualnym stanem zdrowia uczestników, uwzględniając m.in. masę ciała, poziom glukozy i cholesterolu we krwi, a także długoterminowe ryzyko zgonu.

Gorsze wskaźniki zdrowotne niezależnie od wartości odżywczej

Analiza wykazała, że każdy 10-procentowy wzrost udziału kalorii pochodzących z żywności ultraprzetworzonej wiązał się z pogorszeniem parametrów zdrowotnych. Osoby spożywające więcej takich produktów częściej miały wyższą masę ciała, gorszą kontrolę glikemii, wyższe ciśnienie tętnicze oraz mniej korzystny profil lipidowy.

W tej grupie częściej rozpoznawano również cukrzycę, zespół metaboliczny i nowotwory. Zaobserwowano także nieznacznie wyższe ryzyko zgonu w okresie obserwacji.

Co istotne, zależności te utrzymywały się nawet po uwzględnieniu jakości odżywczej produktów oraz zawartości tłuszczów nasyconych, cukrów dodanych i sodu. Podobne wyniki obserwowano w różnych grupach populacyjnych.

– Żywność ultraprzetworzona stanowi znaczną część amerykańskiej diety, odpowiadając za ponad 50% spożywanych kalorii u dorosłych i około 60% u dzieci. Zrozumienie jej wpływu na zdrowie jest jednym z kluczowych wyzwań zdrowia publicznego, biorąc pod uwagę skalę populacji narażonej na jej spożycie – podkreśla Juna Hatta-Langedyk, pierwsza autorka publikacji i studentka biologii na Tufts University.

Zdaniem autorów badania konieczne jest dalsze usuwanie barier utrudniających dostęp do świeżej i minimalnie przetworzonej żywności, zarówno na poziomie systemowym, jak i legislacyjnym.

– Likwidowanie strukturalnych i politycznych przeszkód ograniczających dostęp do świeżej oraz minimalnie przetworzonej żywności pozostaje kluczowe dla promowania zmian żywieniowych, które mogą poprawić zdrowie i wydłużyć życie społeczeństwa. Nasze wyniki mogą wspierać obecne inicjatywy legislacyjne, takie jak opracowanie krajowej definicji żywności ultraprzetworzonej czy działania poszczególnych stanów zmierzające do wprowadzenia oznaczeń ostrzegawczych, zakazu stosowania wybranych dodatków oraz ograniczeń dotyczących takich produktów w żywieniu szkolnym – podsumowuje prof. Mozaffarian.

Źródła: https://now.tufts.edu

https://ajph.aphapublications.org

Otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju lub bezpośrednią przyczyną ponad 200 chorób, w tym nowotworów. Nie można zapominać, że ma ona wpływ również na zdrowie jamy ustnej i skuteczność leczenia stomatologicznego. – Przykładem może być chociażby leczenie implantologiczne. Wszczepiamy pacjentowi implant, a on wypada. Nie musi to być efekt naszych błędów, ale zaburzonych procesów osteointegracji związanych m.in. ze stłuszczeniem szpiku kostnego – mówi prof. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu.

Przewiń, aby wideo odtworzyło się z dźwiękiem

Lazy loading aktywny – odtwarzanie rozpocznie się po pojawieniu się nagrania w kadrze

Obserwuj nas w Google Discover

Chcesz częściej widzieć nasze treści w Google?Google DiscoverObserwujDodaj nasze treści jako preferowane w Google i trafiaj na nie częściej.
AF

Proponowane

Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu

Choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko schorzeń oczu

Badacze z University of Texas wskazują, że u pacjentów z chorobami przyzębia częściej rozwijają się schorzenia okulistyczne, w tym jaskra, zespół suchego oka czy choroby siatkówki. Wyniki ich badania podkreślają znaczenie współpracy stomatologów i okulistów w profilaktyce zdrowotnej. Podczas dorocznego kongresu Association for Research in Vision and Ophthalmology w Denver (3-7 maja) naukowcy z University of Texas zaprezentowali wyniki badania analizującego zależność między chorobami przyzębia a zdrowiem […]
IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów

IDJ: choroby przyzębia mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów

Przewlekłe zapalenie przyzębia może być związane z wyższym ryzykiem rozwoju kilku typów nowotworów, w tym raka jelita grubego, żołądka, trzustki, pęcherza moczowego i przełyku. Takie wnioski płyną z najnowszej metaanalizy 26 badań kohortowych obejmujących ponad 16 mln uczestników, przeprowadzonej przez zespół naukowców z Chin. Jej wyniki opublikowano na łamach czerwcowego wydania czasopisma „International Dental Journal”. Choroby nowotworowe pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów […]
Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek

Choroby przyzębia a ryzyko demencji: 10-letnie badanie wskazuje na związek

Gorszy stan przyzębia wiązał się z wyższym ryzykiem rozwoju demencji u osób starszych – wynika z 10-letniego badania przeprowadzonego w Japonii. W zależności od ocenianego parametru periodontologicznego ryzyko było wyższe o 56-72%. Choć uzyskane wyniki wskazują na istotny związek, nie dowodzą, że choroby przyzębia powodują demencję. Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z Kyushu University w ramach prowadzonego od kilku dekad Hisayama Study. Do analizy włączono 1396 mieszkańców Japonii w wieku co najmniej […]
Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera

Choroby przyzębia mogą wpływać na rozwój choroby Alzheimera

Stan tkanek przyzębia oraz funkcje poznawcze są ze sobą ściśle powiązane. Mogą też mieć wpływ na rozwój choroby Alzheimera. Wraz ze wzrostem jej zaawansowania rosły wskaźniki płytki nazębnej w przestrzeniach międzyzębowych oraz krwawienia dziąseł – wynika z badań międzynarodowego zespołu naukowców, których wyniki opublikowano w „International Journal of Molecular Sciences”. Nowe badanie zespołu naukowców z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda Polskiej Akademii Nauk (IITD PAN) […]

Najnowsze

Szczepienia przeciw HPV pod ostrzałem dezinformacji. Co planuje resort zdrowia? Szczepienia przeciw HPV pod ostrzałem dezinformacji. Co planuje resort zdrowia?

Szczepienia przeciw HPV pod ostrzałem dezinformacji. Co planuje resort zdrowia?

Narastająca dezinformacja dotycząca szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), brak jednoznacznych komunikatów ze strony resortu zdrowia i zbliżające się ogłoszenie Programu Szczepień Ochronnych na 2027 r. – to główne kwestie poruszone w interpelacji grupy posłanek skierowanej do minister zdrowia. Jej autorki domagają się m.in. przedstawienia aktualnego stanowiska resortu oraz skoordynowania działań informacyjnych dotyczących profilaktyki zakażeń HPV. 5 listopada 2026 r. do ministerstwa zdrowia wpłynęła interpelacja w sprawie […]
Profilaktyka i nowoczesne technologie w centrum uwagi gabinetów Profilaktyka i nowoczesne technologie w centrum uwagi gabinetów

Profilaktyka i nowoczesne technologie w centrum uwagi gabinetów

Współczesny rynek stomatologiczny wyraźnie stawia na rozwój profilaktyki oraz wdrażanie zaawansowanych technologii, takich jak np. nowoczesne skanery. We wrześniu 2026 r. w Warszawie podczas konwencji NSK Dealers Convention, która zgromadziła czołowych partnerów i dystrybutorów firmy z regionu Europy Środkowo-Wschodniej, dyskutowano m.in. o bieżących potrzebach sprzętowych oraz preferencjach polskich lekarzy dentystów. Eksperci z branży podkreślali stale rosnące zainteresowanie segmentem profilaktyki oraz nowoczesnych technologii. – Widzimy ostatnimi czasy duże nasilenie wzrostu […]
Czy smartfon może być pomocny w poprawie higieny jamy ustnej u dziecka? Czy smartfon może być pomocny w poprawie higieny jamy ustnej u dziecka?

Czy smartfon może być pomocny w poprawie higieny jamy ustnej u dziecka?

Aplikacje mobilne i inne narzędzia cyfrowe mogą wspierać dzieci w nauce i utrwalaniu prawidłowych nawyków higieny jamy ustnej. Nie u wszystkich młodych użytkowników przynoszą jednak takie same efekty. Przegląd systematyczny i metaanaliza opublikowane w listopadzie 2025 r. wskazują, że wykorzystanie technologii mobilnych może poprawiać higienę jamy ustnej u dzieci, natomiast u nastolatków korzyści z takich działań są mniej wyraźne. Smartfony i urządzenia mobilne coraz częściej wykorzystywane są nie tylko do komunikacji i rozrywki, ale także […]
Demencja: Utrata zębów ważniejszym czynnikiem ryzyka niż dotąd sądzono? Demencja: Utrata zębów ważniejszym czynnikiem ryzyka niż dotąd sądzono?

Demencja: Utrata zębów ważniejszym czynnikiem ryzyka niż dotąd sądzono?

Utrata zębów może mieć większe znaczenie dla zdrowia poznawczego, niż dotychczas zakładano. W przeprowadzonym w Japonii badaniu obejmującym ponad 47 tys. osób w wieku 65 lat i starszych czynnik ten znalazł się na trzecim miejscu pod względem szacowanego udziału w przypadkach demencji – za objawami depresyjnymi i izolacją społeczną. U mężczyzn zajął nawet pierwsze miejsce. Wyniki dziewięcioletniej obserwacji wskazują, że zdrowie jamy ustnej warto szerzej uwzględniać […]

Treści przeznaczone wyłącznie dla profesjonalistów medycznych

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dostęp do części treści portalu Dentonet.pl jest przeznaczony wyłącznie dla profesjonalistów medycznych: lekarzy dentystów, higienistek stomatologicznych, asystentek stomatologicznych, techników dentystycznych oraz innych osób wykonujących zawód medyczny.

Ważne zastrzeżenie

Jeżeli nie jesteś profesjonalistą medycznym, możesz korzystać wyłącznie ze strefy ogólnej, przeznaczonej dla pacjentów i osób niezwiązanych zawodowo z medycyną.