Nanocząstki selenu – alternatywa dla NaOCl w płukaniu kanałów korzeniowych?

Nanocząstki selenu (selenium nanoparticles; SeNP) wykazują silne działanie antybakteryjne i antyoksydacyjne, co czyni je obiecującą opcją w dezynfekcji kanałów korzeniowych. Takie wnioski płyną z badania opublikowanego na początku stycznia w czasopiśmie naukowym „BMC Oral Health”.

Skuteczna eliminacja biofilmu Enterococcus faecalis z systemu kanałów korzeniowych pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej endodoncji. Podchloryn sodu (NaOCl), uznawany za złoty standard irygacji, charakteryzuje się silnym działaniem przeciwdrobnoustrojowym oraz zdolnością rozpuszczania tkanek organicznych. Jego stosowanie wiąże się jednak z ryzykiem cytotoksyczności oraz erozji zębiny, co uzasadnia poszukiwanie bezpieczniejszych alternatyw klinicznych.

Opisywane badanie ocenia nanocząstki selenu jako potencjalny środek do irygacji kanałów korzeniowych. – SeNP wykazuje obiecującą skuteczność antybakteryjną, biokompatybilność oraz korzystne interakcje z zębiną – podkreślają autorzy zespołu badawczego kierowanego przez dr Salmę M. H. Genenę z Wydziału Stomatologii Zachowawczej Uniwersytetu w Aleksandrii (Egipt).

Do badania włączono 24 usunięte ludzkie zęby jednokorzeniowe z dojrzałymi wierzchołkami i prostymi kanałami. Kanały były przez 21 dni poddane działaniu biofilmu E. faecalis. Następnie porównano działanie nanocząstek selenu oraz 2,5% NaOCl. Analizę powierzchni zębiny po irygacji przeprowadzono przy użyciu skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM).

Kluczowe wyniki

Nanocząstki selenu otrzymano metodą redukcji z udziałem kwasu askorbinowego. Charakteryzowały się one kulistą morfologią, dobrą stabilnością koloidalną oraz średnią wielkością około 93 nm. Aktywność przeciwbakteryjną oceniono metodą minimalnego stężenia hamującego (MIC), które wyniosło około 128 µg/mL, potwierdzając skuteczność SeNP wobec E. faecalis – patogenu kluczowego w zakażeniach wtórnych kanałów korzeniowych.

Biokompatybilność SeNP oceniono za pomocą testu MTT na komórkach nabłonka jamy ustnej oraz fibroblastach dziąsłowych. Wykazano, że stężenia skuteczne bakteriobójczo pozostają znacznie poniżej wartości IC50 dla obu typów komórek, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania nanocząstek selenu.

Obraz SEM ujawnił redukcję bakterii w obu badanych grupach, jednak z istotnymi różnicami w oddziaływaniu na strukturę zębiny. NaOCl powodował całkowite usunięcie warstwy mazistej oraz otwarcie kanalików zębinowych, co może sprzyjać erozji. Z kolei SeNP prowadził do istotnej redukcji biofilmu przy jednoczesnym częściowym zamknięciu kanalików i obecności osadów nanocząstek na powierzchni zębiny – efekt ten może sprzyjać lepszemu uszczelnieniu kanału i ograniczać ryzyko reinwazji E. faecalis.

Ograniczenia badania oraz znaczenie kliniczne

Na obecnym etapie wyniki badania należy traktować jako przedkliniczne i wymagające dalszej weryfikacji w badaniach in vivo oraz klinicznych. Autorzy podkreślają też ograniczenia badania, wynikające z zastosowania prostych kanałów korzeniowych, które nie w pełni odzwierciedlają złożoną anatomię zębów wielokorzeniowych. Zalecają dalsze badania, zwłaszcza na zębach trzonowych, aby lepiej ocenić potencjał kliniczny SeNP.

– Nanocząstki selenu wykazują istotny potencjał do dalszych badań, zwłaszcza w kontekście eliminacji E. faecalis, patogenu często odpowiedzialnego za niepowodzenia leczenia kanałowego – napisali autorzy pracy pt. „Selenium nanoparticles as a biological safe endodontic irrigant improving root canal sealing”.

Źródła: https://www.drbicuspid.com/

https://link.springer.com/

– Irygacja jest, moim zdaniem, najistotniejszym elementem każdego konwencjonalnego leczenia endodontycznego, ponieważ to ona odpowiada za właściwą dezynfekcję systemu kanałowego zanim dokonamy ostatecznej obturacji – mówi dr n. med. Hubert Gołąbek, absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, autor pracy doktorskiej z zakresu irygacji systemu kanałowego, wykładowca kongresów, konferencji i szkoleń dla lekarzy dentystów w tematyce endodontycznej, przewodniczący Sekcji Endodoncji PTS-u.