„Najtrudniejsze jest znalezienie klucza do konkretnego dziecka”

Pierwszy kontakt z dzieckiem w gabinecie stomatologicznym może być prawdziwym wyzwaniem – szczególnie dla lekarza, który na co dzień nie zajmuje się pedodoncją. Jak rozpoznać potrzeby małego pacjenta, budować jego zaufanie i jednocześnie właściwie reagować w sytuacjach wymagających interwencji? O tym, dlaczego w pracy z dzieckiem liczą się nie tylko kompetencje kliniczne, ale także umiejętność obserwowania, słuchania i komunikacji, rozmawiamy z dr n. med. Agnieszką Wal-Adamczak, wykładowczynią II edycji Konferencji ­Przyszłych Mistrzów Stomatologii.

Dr n. med. Agnieszka Wal-Adamczak – specjalista stomatologii dziecięcej i stomatologii ogólnej, wykładowca z ponad 25-letnim doświadczeniem klinicznym, naukowym i dydaktycznym. W latach 1996–2003 związana z Zakładem Stomatologii Dziecięcej WUM. Prezes Polskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej (PASD), a w latach 2020–2026 przedstawiciel Polski w European Academy of Paediatric Dentistry (EAPD). Autorka wielu publikacji naukowych z zakresu stomatologii dziecięcej, profilaktyki próchnicy, traumatologii stomatologicznej, wad rozwojowych szkliwa oraz leczenia endodontycznego zębów mlecznych i niedojrzałych zębów stałych. Od lat prowadzi wykłady i szkolenia specjalistyczne dla lekarzy dentystów.

Podczas KPMS 2026 dr Wal-Adamczak przedstawi wykład pt. „Nie musisz być pedodontą. Ale musisz wiedzieć, co zrobić, gdy na fotelu usiądzie dziecko”. Odpowie w nim na pytania, jak zdobyć zaufanie dziecka i rodzica oraz dlaczego pierwsze minuty wizyty często decydują o tym, co wydarzy się później. Podpowie, jak spojrzeć na małego pacjenta „okiem pedodonty” – na co zwrócić uwagę podczas badania i czego nie przeoczyć. Wskaże także, jak podjąć bezpieczną decyzję – co można zrobić samodzielnie, a kiedy lepiej zatrzymać się i skierować dziecko do specjalisty.

Redakcja Dentonet.pl: Dla wielu młodych lekarzy pierwsze spotkanie z małym pacjentem może być prawdziwym wyzwaniem. Dziecko reaguje inaczej, inaczej komunikuje swoje potrzeby, a do gabinetu często przychodzi razem z rodzicem, który również ma swoje oczekiwania i obawy. Co jest najtrudniejsze w pierwszym kontakcie z dzieckiem na fotelu?

Dr n. med. Agnieszka Wal-Adamczak: – Najtrudniejsze jest znalezienie klucza do konkretnego dziecka. Trzeba mieć cierpliwość, uważnie obserwować i słuchać. Warto ograniczyć hałas i gwałtowne gesty, a po przywitaniu dać dziecku chwilę na oswojenie miejsca – czasem po prostu rozmawiając najpierw z rodzicem. Pierwsza wizyta nie musi kończyć się leczeniem, ale dobrze, żeby dziecko zrobiło z nami choć jeden krok – pozwoliło obejrzeć, a najlepiej także oczyścić zęby. To już buduje współpracę na kolejne spotkanie.

W listopadzie br. będzie Pani wykładowczynią podczas II edycji Konferencji Przyszłych Mistrzów Stomatologii. Jest to wydarzenie skierowane przede wszystkim do osób, które dopiero rozpoczynają swoją zawodową drogę. Zatem jak rozpocząć tę drogę w stomatologii dziecięcej? Wiadomo, że studia dają podstawy – ale co dalej? Szukać mentora? Inwestować w specjalistyczne kursy?

– Jedno i drugie. Dobry mentor jest bezcenny, bo pokazuje nie tylko co zrobić, ale przede wszystkim jak myśleć i podejmować decyzje. Kursy powinny dawać konkretne umiejętności kliniczne, ale ogromnie dużo uczymy się też od pacjentów. W stomatologii dziecięcej bardzo ważny jest również dobry, zgrany zespół – sam lekarz nie stworzy przyjaznego gabinetu.

Tytuł Pani wykładu to „Nie musisz być pedodontą. Ale musisz wiedzieć, co zrobić, gdy na fotelu usiądzie dziecko”. Co – Pani zdaniem – jest kluczowe dla każdego lekarza dentysty, który przyjmuje również dzieci? Umiejętności komunikacyjne? Empatia? A może konkretne umiejętności kliniczne lub wyposażenie gabinetu?

– Potrzebne są i kompetencje kliniczne, i komunikacyjne. Nie trzeba być pedodontą, ale trzeba umieć rozpoznać sytuację pilną, poradzić sobie z bólem, urazem czy podstawowymi problemami próchnicowymi i wiedzieć, kiedy skierować pacjenta do specjalisty. Sprzęt jest ważny, ale najważniejsze jest traktowanie dziecka jak małego partnera, a nie kolejnego przypadku klinicznego.

Pierwsza wizyta może zdecydować o tym, jak dziecko będzie postrzegało dentystę przez kolejne lata. Jakie zachowania i błędy mogą sprawić, że nawet dobrze przeprowadzone leczenie pozostawi u małego pacjenta złe doświadczenie?

– Pośpiech, lekceważenie lęku i niedotrzymywanie słowa. Dziecka nie wolno okłamywać, nawet w dobrej intencji. Można natomiast bardzo umiejętnie wykorzystywać jego wyobraźnię i dobierać słowa do wieku. Dzieci są niezwykle wyczulone na język i świetnie pamiętają, czy lekarz był wobec nich uczciwy i przewidywalny.

W stomatologii dziecięcej lekarz często musi jednocześnie leczyć, budować zaufanie dziecka i komunikować się z rodzicem. Jak znaleźć równowagę między potrzebami małego pacjenta a oczekiwaniami jego opiekuna?

– Rodzic jest bardzo ważnym partnerem, ale naszym pacjentem pozostaje dziecko. Czasami oczekiwania rodzica przekraczają to, na co dziecko jest gotowe podczas danej wizyty. Wtedy warto zrobić mniej, ale nie stracić jego zaufania. W stomatologii dziecięcej trzeba myśleć nie tylko o dzisiejszym zabiegu, ale o kolejnych latach opieki.

Gdyby miała Pani dać jedną radę młodym lekarzom dentystom, którzy chcą rozwijać się w stomatologii dziecięcej, to jak by ona brzmiała?

– Patrzcie na dziecko szerzej niż na ząb, z którym przyszło. Nie jesteśmy już dentystami drill and fill. Naszym zadaniem jest ocena indywidualnego ryzyka choroby, kontrola wzrostu i dojrzewania oraz praca nad profilaktyką i nawykami. To, czego nauczymy dziecko dzisiaj, może być ważniejsze dla jego przyszłego zdrowia niż kolejne perfekcyjnie wykonane wypełnienie.

A dzieci, kiedy już nam zaufają, potrafią być najwierniejszymi pacjentami przez wiele lat. Potrafią tak skutecznie nas zareklamować, że najczęściej stajemy się lekarzem stomatologiem rodzinnym dla rodzeństwa, a często także dla rodziców i kuzynów.

Dziękuję za rozmowę!

II edycja Konferencji Przyszłych Mistrzów Stomatologii odbędzie się w sobotę 28 listopada 2026 r. w Łodzi. Pełen program wydarzenia, sylwetki wykładowców oraz formularz rejestracji znaleźć można na stronie https://www.konferencjamistrzow.pl/. Zapraszamy!