Amenhotep I – najpiękniejszy uśmiech starożytnego Egiptu

Za klasyczny przykład urody Egiptu faraonów powszechnie uznaje się Neferititi, żonę potężnego faraona Echnatona, której słynne popiersie oglądać można w berlińskim Neues Museum. Z kolei o miano najbardziej perfekcyjnego uśmiechu mógłby ubiegać się Amenhotep I. Mumia tego władcy z XVIII dynastii została w grudniu ubiegłego roku poddana badaniu przy pomocy tomografii komputerowej.

Okres panowania Amenhotepa I (1525–1504 p.n.e.) przypadł na czas pokoju i stabilizacji wewnętrznej i zewnętrznej, dzięki czemu władca ten mógł skoncentrować swoje działania przede wszystkim na usprawnianiu administracji oraz wznoszeniu świątyń.

Uszkodzona przez rabusiów mumia zachowała się w dobrym stanie

Mumia faraona została odnaleziona w Deir el Bahari na południu Egiptu w 1881 roku. Choć została częściowo zniszczona przez rabusiów grobów jeszcze w okresie starożytnym (ciało poddano dekapitacji), szczątki faraona zachowały się do dziś w bardzo dobrym stanie. Było to możliwe między innymi dzięki temu, że mumia nie została otwarta i odwinięta w czasach nowożytnych, co w większości przypadków skutkowało szybkim niszczeniem zwłok. Mumia Amenhotepa I jest też pierwszą znaną mumią z okresu Nowego Państwa z rękami skrzyżowanymi na klatce piersiowej. Mumia znajduje się od 1902 roku w zbiorach Muzeum Egipskiego w Kairze.

Wiek faraona i jego zęby

Na podstawie prostych zdjęć rentgenowskich mumii Amenhotepa I wykonanych w roku 1967 przez badaczy z Uniwersytetu Michigan (USA) wiek faraona w chwili śmierci oceniono wówczas na 20–25 lat – przede wszystkim ze względu na dobry stan uzębienia. Nowe badanie przy użyciu tomografii komputerowej wykazało jednak, że faraon w chwili śmierci miał około 35 lat, co według naukowców jest zgodne z przekazami historycznymi.

Za późniejszym czasem zgonu przemawia również stan uzębienia: w jamie ustnej zachowały się wszystkie zęby, w tym cztery zęby mądrości, ale z niewielkimi śladami starcia widocznymi na zębach szczęki i żuchwy. Nie rozpoznano oznak próchnicy, lecz przednie zęby górne wykazują nieznaczne cechy progenii.

TK pozwoliła na odtworzenie wyglądu władcy

Tomografia komputerowa umożliwiła również wizualizację twarzy: Amenhotep I miał owalną twarz z głęboko osadzonymi oczami i zapadniętymi policzkami, nos mały, wąski i nieco spłaszczony, wąską brodę, niewielkie uszy (w płatku lewego ucha widoczny jest niewielki piercing). Z tyłu i po bokach głowy zachowały się nieliczne kosmyki kręconych włosów.

Amenhotep I był ostatnim faraonem, którego zwłoki nie zostały pozbawione mózgu. Wnętrzności władcy zostały usunięte przez pionowe nacięcie na lewym boku. Serce widoczne jest w lewej, półotwartej części klatki piersiowej, a nad nim umieszczony został amulet. Szkielet Amenhotepa I ma długość 161,5 cm.

Badanie szczątków faraona, który przez 3500 lat niepodzielnie władał Egiptem, przeprowadził zespół pod kierunkiem dr. Sahara Saleema, profesora radiologii na Uniwersytecie Kairskim. – Po raz pierwszy w historii możemy uzyskać informacje o mumii bez jej naruszania – powiedział prof. Zahi Hawass, wybitny egiptolog i jeden z naukowców zaangażowanych w badanie.

Najstarszy znany naukowcom problem z zębami miał gad żyjący 275 mln lat temu. Jego żuchwę odnaleziono w Oklahomie. Stwierdzono w niej ubytki zębowe i uszkodzenie kości szczęki. Odkrycie to rzuca nowe światło na ewolucję uzębienia.

T.H.

źródła: https://www.zm-online.de/news/zahnmedizin/dieser-pharao-hatte-ein-top-gebiss/

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2021.778498/full