Na Śląsku rusza pilotaż edukacji zdrowotnej w przedszkolach i szkołach podstawowych

Ponad 80% dzieci w wieku 6-10 lat w Polsce ma próchnicę, mimo że jest to choroba, której w dużej mierze można zapobiegać. W odpowiedzi na skalę problemu Koalicja na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej inauguruje w Bielsku-Białej pilotażowy program edukacyjny skierowany do przedszkoli i uczniów klas I-III szkół podstawowych w województwie śląskim.

Systemowe działania profilaktyczne prowadzone w szkołach i przedszkolach mogą realnie poprawić stan zdrowia dzieci oraz w dłuższej perspektywie ograniczyć koszty leczenia. Choroby jamy ustnej wpływają bowiem nie tylko na zdrowie fizyczne, ale także na samoocenę dzieci, ich relacje rówieśnicze i codzienne funkcjonowanie.

Eksperci podkreślają, że profilaktyka w tym obszarze należy do najbardziej skutecznych narzędzi poprawy zdrowia publicznego. Z analiz raportu Health Inclusivity Index, opracowanego przez Haleon, wynika, że sama próchnica generuje koszty sięgające około 4 mld zł rocznie dla systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Jednocześnie podniesienie poziomu wiedzy zdrowotnej społeczeństwa może przynieść nawet 16 mld zł oszczędności dzięki takim działaniom, jak edukacja zdrowotna czy programy profilaktyczne.

– Wyzwaniem w Polsce pozostaje ograniczony dostęp do opieki dentystycznej, ponieważ stomatologia w dużej mierze funkcjonuje w sektorze prywatnym. Tym większe znaczenie ma profilaktyka, codzienne nawyki i budowanie świadomości – w tym obszarze możemy osiągnąć bardzo wiele relatywnie niewielkim kosztem – powiedziała senator dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia i przewodnicząca parlamentarnych Zespołów ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia oraz Partnerstwa Publiczno-Prywatnego i honorowa patronka programu.

Jak podkreśliła, dobrym przykładem są kraje skandynawskie, w których profilaktyka rozpoczyna się bardzo wcześnie, a edukacja zdrowotna stanowi stały element życia – szczególnie w szkołach. – Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy dobre nawyki kształtowane są od początku, a nie dopiero wtedy, gdy pojawiają się problemy zdrowotne – dodała.

Wybór województwa śląskiego jako miejsca realizacji pilotażu nie jest przypadkowy. To jeden z najbardziej zurbanizowanych i zróżnicowanych społecznie regionów w Polsce, co pozwala przetestować rozwiązania możliwe do wdrożenia w skali ogólnokrajowej oraz dotrzeć do dzieci z różnych środowisk.

Program koncentruje się na praktycznym kształtowaniu codziennych nawyków. Przedszkola i szkoły otrzymają gotowe scenariusze lekcji, materiały dydaktyczne oraz wsparcie organizacyjne. Zajęcia będą prowadzone w dwóch modelach – samodzielnie przez nauczycieli lub przez studentów stomatologii. Inicjatywa Koalicji opiera się na zaangażowaniu kluczowych instytucji, które połączyły siły, aby zadbać o zdrowe zęby dzieci od najmłodszych lat.

• Naczelna Izba Lekarska jako samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów pełni rolę głównego eksperta merytorycznego, który czuwa nad jakością materiałów edukacyjnych dla szkół oraz promuje działania wzmacniające profilaktykę stomatologiczną w Polsce.
• Polskie Towarzystwo Studentów Stomatologii to „siła napędowa” programu w terenie, z pasją podchodzi do profilaktyki zdrowia jamy ustnej i angażuje się w misję edukacyjną najmłodszych. Wolontariusze Stowarzyszenia będą realizować warsztaty na temat zdrowia jamy ustnej w szkołach i przedszkolach.
• Fundacja Zdrowego Postępu, doświadczona organizacja pozarządowa specjalizująca się w realizacji projektów edukacyjnych, odpowiada za kontakt z placówkami oświatowymi, koordynację ich zgłoszeń do programu i wysyłkę materiałów edukacyjnych.
• Konfederacja Lewiatan, wiodące stowarzyszenie pracodawców w Polsce, wspiera rozpoznawalność programu w szerokim otoczeniu biznesowym i aktywizuje pracodawców w zakresie działań na rzecz wspierania zdrowia pracowników.

– Profilaktyka stomatologiczna to jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji w zdrowie społeczeństwa. Wczesna edukacja pozwala uniknąć bólu, powikłań i kosztownego leczenia w przyszłości. W wielu krajach profilaktyka jest elementem systemu – zaczyna się wcześnie i jest wpisana w codzienność, na przykład w szkołach. Naczelna Izba Lekarska wspiera i promuje wszelkie postawy i inicjatywy związane z tematyką profilaktyki prozdrowotnej, zwłaszcza w zakresie zdrowia jamy ustnej – podkreślił dr Paweł Barucha, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej.

Inauguracja programu miała interaktywną formułę – uczestnicy mogli zobaczyć, jak w praktyce będą wyglądały zajęcia, poznać skalę problemu oraz wziąć udział w rozmowach o wpływie zdrowia jamy ustnej na dobrostan psychiczny dzieci.

W spotkaniu wzięli udział: senator RP Joanna Sekuła, śląska kurator oświaty Aleksandra Dyla, przedstawiciele urzędu marszałkowskiego oraz lokalnych władz oświatowych i zdrowotnych.

– Zdrowie jamy ustnej to codzienne wybory i konkretne działania, przekładające się na kondycję całego organizmu. Dlatego Haleon stawia na praktykę i z pełnym zaangażowaniem wspiera inicjatywy budujące zdrowe nawyki już od najmłodszych lat – powiedziała Agnieszka Kępińska-Sadowska, dyrektor ds. komunikacji i relacji zewnętrznych Haleon w Europie Środkowej i Wschodniej. – Ogromnie doceniamy naszych partnerów i koalicjantów i dziękujemy za wspólną energię, zaufanie i realne działania. To właśnie dzięki tej współpracy możemy razem skutecznie rozwijać systemowe, kompleksowe podejście do profilaktyki jamy ustnej – dodała.

– Stan zdrowia jamy ustnej, zwłaszcza obecność próchnicy, istotnie obniża jakość życia dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Wiąże się to nie tylko z bólem i dyskomfortem, lecz także z częstszym występowaniem obniżonego nastroju, lęku, stresu i niższej samooceny. Dlatego profilaktykę i edukację warto traktować jako element troski o dobrostan dziecka, a nie wyłącznie o stan uzębienia – podkreśliła Joanna Bogdanowicz-Antos, prezeska Fundacji Zdrowego Postępu.

W praktycznym wymiarze ważna rola w pilotażu przypadnie studentom stomatologii, którzy będą wspierać przedszkola i szkoły w prowadzeniu zajęć. – Chętnie angażujemy się w działania edukacyjne i chcemy przekazywać dzieciom wiedzę w prosty, praktyczny sposób – widzimy, że ciągle brakuje świadomości w zakresie podstawowej profilaktyki próchnicy. Im wcześniej pokażemy, na czym polega właściwa higiena jamy ustnej, tym większa szansa, że ta wiedza przełoży się na poprawne i trwałe nawyki zdrowotne – powiedział Tomasz Kinkel, Narodowy Koordynator ds. Profilaktyki i wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Studentów Stomatologii.

– Zdrowe nawyki budowane od najmłodszych lat to konkretne korzyści na poziomie indywidualnym i społecznym. Programy profilaktyczne realizowane we współpracy sektora publicznego, ekspertów, organizacji społecznych i biznesu to inwestycja, która w dłuższej perspektywie może ograniczać koszty leczenia i wzmacniać kapitał społeczny. Dlatego potrzebujemy rozwiązań, które pozwolą skalować dobre praktyki – ocenia Kacper Olejniczak, dyrektor Departamentu Ochrony Zdrowa Konfederacji Lewiatan.

Program edukacyjny odbywa się pod patronatem Marszałka Województwa Śląskiego. Zajęcia edukacyjne będą realizowane od kwietnia do czerwca 2026 roku. Cześć pilotażu stanowi ewaluacja, obejmująca m.in. ocenę jego odbioru przez dzieci i nauczycieli. Wyniki programu pilotażowego posłużą do opracowania dla decydentów z obszaru zdrowia i edukacji rekomendacji dotyczących możliwości kontynuacji działań edukacyjnych na większą skalę w Polsce.

Informacja prasowa