Które dzieci najbardziej obawiają się dentysty?

Rozwód rodziców, przemoc w domu, wykorzystywanie, prześladowania ze strony rówieśników – to doświadczenia dzieci, które często wykazują większe obawy przed leczeniem stomatologicznym, niż ich rówieśnicy wolni od tego rodzaju przeżyć. Potwierdzenie tej tezy znajdujemy w badaniu naukowców z Norwegii, opublikowanym w „BMC Oral Health”.

Z najnowszego badania wynika, że obawa przed wizytą u dentysty może prowadzić u części pacjentów do unikania leczenia stomatologicznego, a u innych także do nagłej potrzeby ucieczki z gabinetu w trakcie wizyty. Szacuje się, że od 8 do 20% dzieci i młodzieży odczuwa tak silny lęk przed zabiegami stomatologicznymi, że spełnia kryteria rozpoznania „dental fear”.

Badania przeprowadzone przez naukowców z Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii (NTNU) w Trondheim wykazały, że lęk przed dentystą znacznie częściej występuje u osób, które były narażone na trudne i stresujące doświadczenia w dzieciństwie. Analiza odpowiedzi ponad 5800 nastolatków w wieku 13-17 lat potwierdziła wyraźną zależność: im więcej negatywnych doświadczeń z okresu dzieciństwa, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia lęku przed leczeniem stomatologicznym.

Istotny wpływ pozycji pacjenta podczas leczenia

– Dla wielu osób, które dorastały w poczuciu niepewności i braku bezpieczeństwa, leczenie u dentysty bywa wyjątkowo trudnym doświadczeniem. Pacjent leży na plecach, w pozycji utrudniającej obronę, podczas gdy osoba, która jest w roli autorytetu, przeprowadza leczenie wewnątrz jamy ustnej. Nic dziwnego, że taka sytuacja może wywoływać napięcie i opór – tłumaczy pierwsza autorka badania, dr Lena Myran z Wydziału Psychologii NTNU.

– Mam pacjentów, którzy nie byli u dentysty nawet od 40 lat – dodaje główna autorka pracy pt. „Associations of adverse childhood experiences with dental fear, and the mediating role of dental fear on caries experience: the Young-HUNT4 Survey”. Jednocześnie badaczka podkreśla, że było to badanie przekrojowe, a więc nie pozwala ono na jednoznaczne stwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego – można jedynie obserwować współwystępowanie tych zjawisk.

Wyraźna różnica między obu płciami

Z badania wynika naukowców z NTNU, że zależność między trudnymi doświadczeniami a lękiem stomatologicznym była silniejsza u dziewcząt niż u chłopców. – Wiemy, że strach przed leczeniem częściej występuje u dziewcząt, oraz to, że dziewczęta częściej niż chłopcy doświadczają przemocy seksualnej. Znamy też dane, które pokazują, że u dziewcząt w wieku dojrzewania częściej rozwija się lęk i depresja. Mimo to skala różnic, które zaobserwowaliśmy w naszym materiale, była zaskakująca – dodała Lena Myran.

Zdaniem badaczki, uzyskane wyniki powinny skłonić personel stomatologiczny do refleksji nad podejściem do młodych pacjentów. Myran podkreśla jednak, że nie u każdego dziecka po trudnych przejściach rozwija się lęk przed leczeniem u stomatologa. Co więcej, niepokój przed dentystą jest zwykle największy w dzieciństwie, a z wiekiem często ulega stopniowemu zmniejszeniu.

Badaczka przekonuje też, że znajomość mechanizmów psychologicznych związanych z trudnymi doświadczeniami w dzieciństwie może pomóc dentystom lepiej rozumieć i skuteczniej wspierać młodych pacjentów, którzy zmagają się z lękiem przed leczeniem.

Nastawienie lekarza do małego pacjenta, otoczenie i wystrój gabinetu, podejście całego zespołu stomatologiczna i wiedza rodziców dotycząca tego, jak przygotować dziecko do pierwszej wizyty – to, zdaniem lek. dent. Mai Lipiec, kilka czynników, które mogą pomóc uchronić młodych pacjentów przed rozwojem dentofobii.

Źródła: https://dentistry.co.uk/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/