Krótszy staż, trudniejsze egzaminy. Nadchodzi duża reforma dla lekarzy i lekarzy dentystów

Ministerstwo zdrowia zaprezentowało projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który zakłada głęboką przebudowę systemu kształcenia oraz weryfikacji kompetencji. Wśród najważniejszych zmian znalazły się skrócenie stażu podyplomowego, całkowite utajnienie pytań egzaminacyjnych w egzaminach LEK i LDEK, wprowadzenie nowych egzaminów w trakcie specjalizacji oraz przywrócenie ustnej części PES. Ustawodawca stawia na szybsze wejście do zawodu, ale jednocześnie zapowiada zdecydowane zaostrzenie mechanizmów kontroli jakości kształcenia.

Projekt nowelizacji ustawy z 5 grudnia 1996 r. to jedna z najbardziej kompleksowych prób przebudowy systemu kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów w ostatnich latach. Obejmuje zarówno etap edukacji przeddyplomowej i podyplomowej, jak i zasady wykonywania zawodu, uznawania kwalifikacji czy prowadzenia eksperymentów medycznych.

Jak wskazują autorzy projektu, zmiany mają charakter systemowy. – Dotyczą w szczególności kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów, egzaminów lekarskich, wykonywania zawodu i uznawania kwalifikacji lekarzy spoza Unii Europejskiej, weryfikacji realizacji obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy, certyfikacji umiejętności lekarskich oraz przeprowadzania eksperymentu medycznego – czytamy.

Staż podyplomowy krótszy nawet o 7 miesięcy

Jednym z kluczowych elementów reformy jest skrócenie stażu podyplomowego do 6 miesięcy. W praktyce oznacza to redukcję długości stażu lekarskiego o 7 miesięcy i lekarsko-dentystycznego o 6 miesięcy.

Jak podkreślają projektodawcy, rozwiązanie to jest kompromisem pomiędzy skrajnymi stanowiskami środowiska. – Rozwiązanie to jest swego rodzaju kompromisem pomiędzy rozwiązaniem postulowanym przez uczelnie kształcące lekarzy i lekarzy dentystów, zgodnie z którym staż powinien zostać zniesiony w całości z uwagi na odpowiednie przygotowanie absolwentów do wykonywania zawodu bez konieczności odbycia stażu, a postulatami samorządu zawodowego lekarzy, zgodnie z którymi staż to niezbędny etap kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów – podkreślono.

Ministerstwo liczy, że takie rozwiązanie przyspieszy ścieżkę zawodową młodych lekarzy i lekarzy dentystów, którzy będą mogli wcześniej rozpocząć szkolenie specjalizacyjne. Nie bez znaczenia pozostaje także aspekt finansowy. – Dzięki skróceniu stażu podyplomowego budżet państwa zaoszczędzi już 2027 r. prawie 683 mln zł, a w kolejnych latach oszczędności te będą jeszcze większe, stosunkowo do wzrostu wynagrodzeń lekarzy stażystów oraz wzrostu liczby absolwentów kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego – dodano.

Koniec jawnych pytań – LEK i LDEK tylko z bazy tajnej

Zgodnie z projektem, ministerstwo zdrowia planuje przywrócenie weryfikacyjnej funkcji Lekarskiego Egzaminu Końcowego (LEK) i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego (LDEK), czyli wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym całe testy LEK i LDEK będą składały się wyłącznie z pytań tajnych.

Oznacza to odejście od dotychczasowego modelu, w którym – jak przypomniano w uzasadnieniu – nawet 70% pytań pochodziło z publicznie dostępnej bazy. W ocenie projektodawców prowadziło to do wypaczenia sensu egzaminu.

Reforma ma objąć również kwestie organizacyjne. Planowane jest „wprowadzenie zakazu posiadania przez zdających urządzeń służących do kopiowania i przekazywania informacji”, co ma dodatkowo zabezpieczyć rzetelność egzaminu.

Istotnym elementem jest także zmiana zasad przeliczania wyników. – W związku z podniesieniem trudności LEK i LDEK proponuje się, aby na potrzeby postępowania kwalifikacyjnego na specjalizacje lekarskie wyniki LEK i LDEK uzyskane w czasie, kiedy 70% pytań pochodziło z ogólnodostępnej bazy pytań (a co za tym idzie – egzaminy miały niższy poziom trudności i nie weryfikowały wiedzy medycznej tylko zaznajomienie się z bankiem pytań) przeliczać poprzez pomnożenie przez współczynnik 0,7. Dzięki temu rozwiązaniu osoby podchodzące do egzaminu o wyższym poziomie trudności, który będzie odbywał się na nowych zasadach, będą mogły konkurować z osobami, które zdając egzamin miały możliwość nauczenia się 70% pytań z ogólnodostępnej bazy pytań – poinformowano.

Nowy egzamin praktyczny w trakcie specjalizacji

Projekt wprowadza Państwowy Egzamin Kompetencyjny (PEK), który ma wypełnić lukę w systemie szkolenia specjalizacyjnego. Lekarz/lekarz dentysta odbywający szkolenie specjalizacyjne będzie do niego przystępował po ukończeniu modułu podstawowego albo po ukończeniu odpowiedniej części szkolenia specjalizacyjnego składającego się z modułu jednolitego.

– Obecnie w specjalizacjach modułowych brak jest systemowej weryfikacji nabycia kompetencji z zakresu modułu podstawowego. PEK będzie miał charakter praktyczny, będzie zatem ukierunkowany na weryfikację uzyskanych dotąd umiejętności lekarza w trakcie szkolenia specjalizacyjnego. Po zdaniu tego egzaminu lekarz będzie uzyskiwał uprawnienia do samodzielnego udzielania niektórych świadczeń zdrowotnych, w szczególności finansowanych ze środków publicznych, bez konieczności uzyskania tytułu specjalisty – podkreślono.

Jednocześnie projekt przywraca ustną część Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, co ma wzmocnić ocenę praktycznych kompetencji lekarzy.

Lekarze spoza UE: egzamin zamiast uznaniowości

Projekt porządkuje zasady uznawania kwalifikacji lekarzy spoza Unii Europejskiej, wprowadzając Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny (SEW), który ma być odpowiednikiem PES.

– W ramach procesu uznawania tytułu specjalisty będą do niego przystępować lekarze i lekarze dentyści, którzy uzyskali tytuł specjalisty poza Unią Europejską. Do egzaminu będą mogli podejść lekarze i lekarze dentyści posiadający tytuł specjalisty uzyskany poza Unią Europejską jeżeli egzamin specjalizacyjny, który zdali poza UE lub inna forma potwierdzająca uzyskanie wiedzy i umiejętności specjalisty, którą uzyskali, nie odpowiada złożeniu Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej – czytamy.

Rozwiązanie to ma ograniczyć różnice w poziomie przygotowania specjalistów oraz zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów.

Projekt przewiduje również wprowadzenie zmian w zakresie wykonywania zawodu przez lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali uprawnienia do wykonywania zawodu w ramach tzw. procedury uproszczonej. W celu zapewnienia odpowiedniej jakości wykonywanych przez nich świadczeń, w projekcie zaplanowano m.in. przyznanie okręgowym izbom lekarskim możliwości kontrolowania wykonywania zawodu przez tych medyków. Izby będą mogły np. wystąpić do pracodawcy o wystawienie opinii zawodowej na temat danego lekarza lub lekarza dentysty.

Doskonalenie zawodowe pod kontrolą

Projekt przewiduje również ostrzejsze egzekwowanie zasad dotyczących ustawicznego kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów. – Jednocześnie proponuje się wprowadzenie rocznego okresu po wejściu w życie przepisów na dopełnienie zaległego obowiązku doskonalenia zawodowego – poinformowano.

Nowością w ramach doskonalenia zawodowego będą kursy rekomendowane przez konsultantów krajowych i ministra zdrowia. Z kolei minimalne standardy, na podstawie których będzie prowadzona certyfikacja umiejętności zawodowych, ma opracowywać Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (CMKP).

Istotny obszar zmian dotyczy eksperymentów medycznych. Projekt znacząco wzmacnia mechanizmy nadzoru i transparentności – planuje się m.in. wprowadzenie obowiązku publikowania informacji o eksperymentach oraz zaostrzenie zasad ich prowadzenia. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości Komisja Bioetyczna będzie zobowiązana do cofnięcia zgody.

Rada Ministrów ma przyjąć projekt już w II kwartale br.

Źródło: https://www.gov.pl/web/premier

W czerwcu 2025 r. – podczas Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych – o staż podyplomowy lekarzy dentystów zapytaliśmy lek. dent. Pawła Baruchę – wiceprezesa Naczelnej Izby Lekarskiej, przewodniczącego Komisji Stomatologicznej NIL. – Staż podyplomowy jest niezbędny lekarzom dentystom. To najlepsza szkoła życia, która uczy i pokazuje, jak postępować z pacjentem – powiedział.