Kobiety-lekarze bardziej zagrożone ryzykiem samobójstwa

Przyjmuje się, że lekarze, w tym stomatolodzy, należą do tych grup zawodowych, w których ryzyko popełnienia samobójstwa jest wyższe niż ogółem w populacji. Tej tematyce poświęcony był już artykuł opublikowany w USA w 1903 r., a metaanaliza przeprowadzona w ostatnim czasie przez badaczy z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu rzuciła więcej światła na to zagadnienie. Szczególnie zagrożone są kobiety-lekarze.

Fakt, że lekarze są bardziej narażeni na popełnienie samobójstwa, został zauważony już przez nieznanego z nazwiska autora sprzed 120 lat. Wśród przyczyn załamania, które prowadziło medyków do samobójstwa, autor artykułu w „American Medical Journal” wymienił konkurencję ze strony znachorów i sekt religijnych, które utrudniają pracę lekarzy, a także konkurencję ze strony lekarzy.

Większość współczesnych badań nad tą tematyką wykazuje wyższe wskaźniki samobójstw wśród lekarzy płci męskiej i żeńskiej w porównaniu z populacją ogólną. Jednak wyniki poprzednich metaanaliz na ten temat są niespójne: średnie szacunki pierwszej metaanalizy z 2004 r. wykazały znacznie wyższy współczynnik umieralności (SMR) wynoszący 1,41 dla lekarzy płci męskiej i 2,27 dla lekarzy płci żeńskiej. Analiza obejmowała 22 badania z lat 1910–1998 i wykazała „pewną niejednorodność wyników badań”.

Druga metaanaliza przeprowadzona w 2020 r., która obejmowała dziewięć badań z okresami obserwacji od 1980 do 2015 r., ponownie wykazała znacznie niższy SMR wynoszący 0,68 dla lekarzy płci męskiej i jednocześnie wyższy SMR wynoszący 1,46 w przypadku lekarek.

Liczba niezgłoszonych przypadków wzrasta wraz ze stopniem stygmatyzacji

Autorzy nowego badania przeprowadzonego na Uniwersytecie Medycznym w Wiedniu przypisują niejednorodne wyniki różnicom metodologicznym w projekcie badania, miarach wyników oraz stopniu standaryzacji wieku. Ponadto w poszczególnych krajach i regionach świata wykazano różny poziom stygmatyzacji samobójstw w ogóle, a wśród lekarzy w szczególności, co wiąże się z prawdopodobieństwem niezgłaszania części przypadków.

Na potrzeby własnego badania naukowcy pod kierownictwem prof. Evy Schernhammer, kierownika Katedry Epidemiologii Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu, wybrali artykuły opublikowane pomiędzy 1960 r. a marcem 2024 r., ponadto przeszukali niepublikowane dane ze źródeł i baz danych wymienionych w uwzględnionych artykułach. Wykluczono badania, w których analizowano tylko niektóre metody samobójstw wśród lekarzy, zachowania lub myśli samobójcze bez skutku śmiertelnego, stan zdrowia psychicznego i wypalenie zawodowe oraz zapobieganie samobójstwom.

Zależnie od grupy odniesienia, lekarze również narażeni na ryzyko samobójstwa

W uwzględnionych badaniach unikano nakładania się okresów w tych samych regionach geograficznych, tak aby każda śmierć lekarza w wyniku samobójstwa została uwzględniona tylko raz w wynikach zbiorczych. W przypadku nakładania się badań, pod uwagę brane było tylko te o wyższej jakości metodologicznej. Ostatecznie do analizy włączono 39 artykułów, z których 38 dotyczyło 303 samobójstw wśród lekarzy mężczyzn, a 26 dotyczyło 587 samobójstw wśród lekarzy kobiet.

W badaniu wykazano, że ogólne ryzyko samobójstw wśród lekarzy nie było wyższe niż w populacji ogólnej. Naukowcy obliczyli względny wskaźnik samobójstw na poziomie 1,05 we wszystkich badaniach (przedział ufności 95%, rozpiętość od 0,90 do 1,22). W przypadku kobiet lekarzy wskaźnik ten był znacznie wyższy i wynosił 1,76 (od 1,40 do 2,21). Jednak wtórna metaanaliza wykazała, że wskaźnik samobójstw wśród lekarzy wzrósł do 1,81 (1,55 do 2,12), gdy jako grupę odniesienia przyjęto mężczyzn z innych grup zawodowych o podobnym statusie społeczno-ekonomicznym.

Mniej samobójstw w ciągu ostatnich czterech dekad

Generalnie, austriaccy naukowcy wykazali spadek liczby samobójstw lekarzy w miarę upływu czasu, zwłaszcza od 1985 r. W przypadku lekarzy mężczyzn wskaźnik w grupie 32 starszych baz danych wynosił 1,17 (0,96 do 1,41), podczas gdy w grupie 10 najnowszych badań był znacznie niższy – 0,78 (0,70 do 0,88). Natomiast średni wskaźnik samobójstw wśród kobiet lekarzy był znacznie wyższy w grupie 17 starszych badań i wynosił 2,21 (1,63 do 3,01). W grupie 10 najnowszych badań był już znacznie niższy i wynosił 1,24 (1,00 do 1,55).

Autorzy korzystali przede wszystkim z badań prowadzonych w Europie, USA i Australii, a jako ograniczenie podali zgłaszanie samobójstw lekarzy z różnym stopniu – zależnie od regionu. Przykładowo istnieją przesłanki wskazujące na to, że zgony lekarzy w wyniku samobójstwa nie są dostatecznie zgłaszane w porównaniu z populacją ogólną. Jednocześnie, pomimo dużej liczby uwzględnionych badań, kilka regionów świata jest nadal niedostatecznie reprezentowanych, co ogranicza możliwość uzyskania w pełni obiektywnych wyników.

Wypalenie zawodowe to problem, który może dotknąć każdego lekarza dentystę. Mówi o nim dr Dorota Merecz-Kot, kierownik Zakładu Psychologii Pracy Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.

T.H.

Źródło: https://www.zm-online.de/