Jak poprawić stan zdrowia jamy ustnej seniorów w domach opieki? Przykład z Australii

Naukowcy z Australii wdrażają projekt mający poprawić dostęp do leczenia stomatologicznego dla mieszkańców placówek opieki długoterminowej. Inicjatywa obejmuje szkolenie personelu, wdrożenie narzędzia do oceny zdrowia jamy ustnej oraz usprawnienie kierowania pacjentów do gabinetów dentystycznych.

Badacze z The University of Queensland prowadzą szeroko zakrojony projekt, którego celem jest poprawa zdrowia jamy ustnej mieszkańców placówek opieki długoterminowej w regionalnych częściach Queensland i Nowej Południowej Walii. Program odpowiada na pilną potrzebę zwiększenia dostępności opieki stomatologicznej wśród seniorów, którzy należą do grupy szczególnie narażonej na choroby jamy ustnej.

Prof. Loc Do – dyrektor ds. badań w School of Dentistry na Uniwersytecie Queensland – podkreśla, że osoby starsze mieszkające w placówkach opiekuńczych charakteryzują się najwyższym odsetkiem problemów stomatologicznych, a skala nieleczonej próchnicy może sięgać nawet 70%. – Nieleczone choroby zębów i jamy ustnej wiążą się z pogorszeniem funkcji poznawczych, gorszym odżywieniem, większą tzw. kruchością organizmu, wyższym ryzykiem infekcji układu oddechowego oraz ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia – powiedział prof. Do.

Ograniczony dostęp do leczenia stomatologicznego w placówkach opieki

Jak wskazują autorzy projektu, jednym z największych wyzwań w opiece długoterminowej pozostaje ograniczony dostęp do odpowiedniej opieki dentystycznej. Problem w szczególności dotyczy mieszkańców z zaburzeniami poznawczymi, którzy często nie są w stanie zakomunikować bólu lub dyskomfortu.

– Dostęp do właściwej opieki stomatologicznej jest jednym z głównych wyzwań opieki całodobowej, a mieszkańcy z zaburzeniami poznawczymi mogą nie być w stanie poinformować personelu o bólu – zaznaczył prof. Do.

W pierwszym etapie projektu przeprowadzono konsultacje z mieszkańcami placówek oraz personelem opiekuńczym. Wyniki pokazały, że higiena jamy ustnej często schodzi na dalszy plan. – Konsultacje z mieszkańcami i personelem wykazały, że opieka nad zdrowiem jamy ustnej często nie jest traktowana priorytetowo ze względu na niski poziom zatrudnienia, wysokie obciążenie pracą oraz inne pilne obowiązki – wyjaśnił badacz.

Nowe narzędzie dla personelu opiekuńczego

W ramach projektu zespół badawczy odwiedzi 28 placówek opieki długoterminowej w Townsville, Bundaberg, Darling Downs, Dalby oraz północnej części Nowej Południowej Walii. Ich personel zostanie przeszkolony w zakresie oceny stanu jamy ustnej mieszkańców, identyfikacji problemów oraz kierowania pacjentów do klinik stomatologicznych.

Na podstawie zebranych już opinii i doświadczeń opracowano specjalne narzędzie do oceny zdrowia jamy ustnej przeznaczone dla pracowników domów opieki. – Odpowiednia opieka stomatologiczna jest pilnie potrzebna w opiece długoterminowej, jednak aby była realna do wdrożenia na szeroką skalę, musi być dostępna na miejscu – podkreślił prof. Do. – Po analizie opinii opracowaliśmy narzędzie do oceny zdrowia jamy ustnej dla personelu opiekuńczego, któremu towarzyszyć będą szkolenia, działania edukacyjne, ścieżka kierowania pacjentów oraz – tam, gdzie to konieczne – interwencja stomatologiczna.

Według autorów, rozwiązanie jest bardziej praktyczne, elastyczne i lepiej zintegrowane z codzienną pracą placówek, ponieważ powstało w oparciu o doświadczenia osób, które będą z niego korzystać.

Wczesna diagnostyka może ograniczyć poważne powikłania

Zatrzymanie rozwoju próchnicy i wcześniejsze wykrywanie chorób przyzębia mogą znacząco poprawić stan odżywienia seniorów oraz ich zdolność do wykonywania codziennych czynności. Projekt był współtworzony m.in. przez organizację zdrowotną Darling Downs Health, zarządzającą 29 placówkami ochrony zdrowia w stanie Queensland. W testowaniu narzędzia uczestniczyło ponad 40 pracowników domów opieki znajdujących się pod kontrolą organizacji.

– Nasz personel uznał narzędzie za bardzo wartościowe, szczególnie w zakresie wczesnego wykrywania problemów zdrowia jamy ustnej i lepszego rozumienia, kiedy należy skierować mieszkańca do dentysty – powiedział Steven McNamara z kierownictwa Darling Downs Health.

– Było to również cenne doświadczenie edukacyjne dla naszych zespołów i nadal korzystamy z tego narzędzia. Wcześniejsze wykrywanie problemów, takich jak choroby dziąseł i próchnica, pozwala szybciej wdrożyć leczenie i zapobiegać poważnym powikłaniom, w tym niedożywieniu – dodał.

Jak podkreślają badacze, jest to pierwszy tego typu projekt finansowany ze środków rządowych w Australii, a wstępne wyniki wskazują, że inicjatywa może istotnie poprawić zdrowie jamy ustnej mieszkańców placówek opieki długoterminowej w całym kraju.

Źródło: https://news.uq.edu.au

Planowanie leczenia stomatologicznego u seniorów jest dla lekarzy dentystów dużym wyzwaniem, m.in. ze względu na występującą u pacjentów w podeszłym wieku wielolekowość. Często bywa tak, że senior leczy się jednocześnie np. na cukrzycę i choroby serca, a diabetolog i kardiolog przepisują leki, których interakcja pozostaje niewiadomą. – Jeśli dodamy do tego leki, które pacjent przyjmuje bez recepty, czyli suplementy albo witaminy, które można kupić w wolnej sprzedaży, to interakcja tych leków jest nieobliczalna – mówi prof. dr hab. n. med. Agnieszka Mielczarek, konsultant krajowa w dziedzinie stomatologii zachowawczej z endodoncją, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego WUM, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Geriatrycznej.