Nielegalne praktyki stomatologiczne nadal zagrażają bezpieczeństwu pacjentów
Światowa Federacja Dentystyczna (FDI) opublikowała wyniki globalnego raportu dotyczącego nielegalnych praktyk stomatologicznych. W dokumencie wskazano, że choć niemal wszystkie państwa posiadają przepisy regulujące wykonywanie zawodu lekarza dentysty, ich skuteczność pozostawia wiele do życzenia. Eksperci podkreślili, że problem wymaga skoordynowanych działań legislacyjnych, edukacyjnych i organizacyjnych.
Nielegalne wykonywanie świadczeń stomatologicznych nadal stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa pacjentów i zdrowia publicznego. Aby wesprzeć krajowe organizacje stomatologiczne, regulatorów oraz decydentów w przeciwdziałaniu temu zjawisku, Światowa Federacja Dentystyczna (FDI) przygotowała globalny raport poświęcony nielegalnym praktykom stomatologicznym.
W publikacji zawarto najważniejsze wnioski oraz rekomendacje wynikające z badania przeprowadzonego wśród 49 krajowych organizacji stomatologicznych (National Dental Associations, NDA) z całego świata. Ankietę zrealizowano w okresie od stycznia do kwietnia 2024 r.
Przepisy istnieją, ale ich egzekwowanie jest niewystarczające
Z raportu wynika, że 95% badanych krajów posiada przepisy prawne regulujące wykonywanie zawodu lekarza dentysty i zakazujące nielegalnej praktyki. Definicje nieuprawnionego wykonywania świadczeń najczęściej odnoszą się do braku prawa wykonywania zawodu, rejestracji lub uznanych kwalifikacji zawodowych.
Jednocześnie tylko 49% organizacji stomatologicznych uznało obowiązujące regulacje za skuteczne, podczas gdy 47% oceniło je jako nieskuteczne. Zdaniem autorów raportu rozbieżności te wynikają przede wszystkim z różnic w możliwościach egzekwowania prawa – dostępności finansowania i kadr organów nadzorczych, sprawności wymiaru sprawiedliwości oraz poziomu wsparcia politycznego.
Eksperci zwrócili również uwagę, że same przepisy nie wystarczą. – Ich skuteczność zależy od konsekwentnego wdrażania, a zbyt restrykcyjne regulacje mogą niekiedy prowadzić do niezamierzonego ograniczenia nieformalnej opieki w regionach, gdzie dostęp do wykwalifikowanych lekarzy dentystów jest bardzo ograniczony – podkreślono.
Pacjenci narażeni na poważne konsekwencje
Ponad połowa ankietowanych organizacji (58%) zgłosiła przypadki szkód zdrowotnych związanych z nielegalną praktyką stomatologiczną. Jednocześnie aż 62% respondentów przyznało, że nie dysponuje wiarygodnymi danymi dotyczącymi skali tego zjawiska, co znacząco utrudnia planowanie skutecznych działań naprawczych.
Nielegalne świadczenia stomatologiczne mogą prowadzić do zakażeń, ciężkich powikłań, trwałych uszkodzeń jamy ustnej i twarzy, stosowania materiałów niespełniających wymogów bezpieczeństwa oraz narażania pacjentów na straty finansowe. Dodatkowym problemem pozostaje brak odpowiedzialności prawnej osób wykonujących takie świadczenia oraz ograniczone możliwości dochodzenia roszczeń przez poszkodowanych.
– Nielegalne praktyki stomatologiczne prawdopodobnie pozostają zjawiskiem niedoszacowanym i słabo udokumentowanym, co utrudnia opracowanie skutecznych rozwiązań systemowych – dodano.
Edukacja, współpraca i lepszy nadzór
Autorzy opracowania podkreślili że jednym z najskuteczniejszych narzędzi zapobiegania nielegalnej praktyce jest edukacja społeczeństwa. Krajowe organizacje stomatologiczne prowadzą kampanie informacyjne w mediach społecznościowych, telewizji, radiu i prasie, uczą pacjentów, jak weryfikować uprawnienia lekarzy dentystów, organizują programy edukacyjne w szkołach oraz współpracują z uczelniami i ministerstwami zdrowia.
Organizacje zawodowe odgrywają również ważną rolę w zgłaszaniu przypadków nielegalnej działalności odpowiednim organom, współpracy z regulatorami i policją, wspieraniu poszkodowanych pacjentów oraz prowadzeniu działań informacyjnych. Większość z nich nie posiada jednak kompetencji do samodzielnego egzekwowania prawa i jest uzależniona od działań administracji publicznej.
FDI zarekomendowała wzmocnienie i aktualizację przepisów dotyczących wykonywania zawodu, skuteczniejsze egzekwowanie kar wobec osób prowadzących nielegalną działalność, rozwój systemów monitorowania i gromadzenia danych, stworzenie możliwości anonimowego zgłaszania naruszeń oraz poprawę dostępności i przystępności cenowej legalnych świadczeń stomatologicznych.
– Nielegalna praktyka stomatologiczna nie jest wyłącznie problemem prawnym. To przejaw systemowych niedoskonałości w zakresie dostępności opieki, nadzoru, egzekwowania przepisów i świadomości społecznej. Skuteczna ochrona pacjentów wymaga skoordynowanych działań legislacyjnych, edukacyjnych i organizacyjnych – podsumowano.
Pełen raport „Illegal Dental Practice” dostępny jest bezpłatnie na stronie internetowej FDI.
Źródło: https://www.fdiworlddental.org
