Endometrioza – wyzwanie dla pacjentki i zespołu stomatologicznego

Przy fotelu stomatologicznym mogą spotkać się dwie kobiety zmagające się z tym samym problemem. Z jednej strony pacjentka, która przychodzi na leczenie, często z historią przewlekłego bólu i wieloletnich zmagań z chorobą. Z drugiej – dentystka, higienistka lub asystentka, która mimo własnych dolegliwości każdego dnia wykonuje odpowiedzialną pracę. Endometrioza może dotyczyć osób z obu tych grup, a przy tym jej objawy często pozostają niewidoczne dla otoczenia.

Endometrioza przez lata pozostawała tematem niemal pomijanym. Wiele kobiet miesiącami lub latami słyszało, że silny ból podczas menstruacji wynika z tego, „jaka jest natura kobiecego organizmu”. Tymczasem endometrioza nie jest zwykłą dolegliwością związaną z cyklem. To przewlekła choroba, która może wpływać na codzienne funkcjonowanie, życie zawodowe oraz zdrowie psychiczne.

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że endometrioza dotyczy do 10% kobiet w wieku rozrodczym. Oznacza to, że na świecie może żyć z nią około 190 milionów kobiet. W Polsce najczęściej mówi się o około milionie chorujących kobiet, jednak ze względu na opóźnienia diagnostyczne liczba niezdiagnozowanych może być znacznie większa.

Choroba, której objawy nie są widoczne

Endometrioza polega na obecności tkanki podobnej do błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Może powodować przewlekły stan zapalny, ból, zrosty oraz problemy z płodnością. U części kobiet objawy są bardzo nasilone, u innych choroba przez długi czas pozostaje niezauważona. Jednym z największych problemów pozostaje opóźnienie diagnozy. Wiele pacjentek przez lata szuka odpowiedzi, odwiedza różnych specjalistów i próbuje funkcjonować mimo objawów, które znacząco wpływają na ich życie. Jednocześnie w środowisku medycznym coraz częściej mówi się o potrzebie większej świadomości dotyczącej chorób przewlekłych, szczególnie tych, które nie zawsze dają widoczne objawy.

Kiedy wsparcia potrzebuje lekarka lub asystentka

Praca w gabinecie stomatologicznym wymaga wielogodzinnego skupienia, utrzymywania określonej pozycji ciała i dużej odpowiedzialności. Dla osoby żyjącej z przewlekłym bólem może to stanowić dodatkowe wyzwanie. Napady bólu, przewlekłe zmęczenie, trudności z koncentracją czy konieczność regularnych wizyt lekarskich mogą wpływać na codzienną pracę.

Nie oznacza to jednak, że osoby z endometriozą nie mogą być świetnymi specjalistami. Oznacza jedynie, że organizacja pracy powinna uwzględniać fakt, że nie wszystkie choroby są widoczne na pierwszy rzut oka. W praktyce może to oznaczać potrzebę większej elastyczności przy układaniu grafiku, możliwość zamiany dyżurów w okresach nasilenia objawów czy planowanie krótkich przerw pomiędzy najbardziej wymagającymi zabiegami. Ważne jest także stworzenie atmosfery, w której korzystanie ze zwolnień lub wizyt kontrolnych nie wiąże się z poczuciem winy czy stygmatyzacją.

Równie ważna jest otwarta rozmowa pomiędzy zatrudnioną a właścicielem gabinetu. Indywidualne dostosowanie organizacji pracy często nie wymaga kosztownych zmian, a może znacznie poprawić komfort wykonywania zawodu i ograniczyć ryzyko przeciążenia.

Sama dentystka również może podejmować działania ułatwiające codzienne funkcjonowanie. Jeśli charakter pracy na to pozwala, warto planować najbardziej wymagające zabiegi na dni lepszego samopoczucia, dbać o ergonomię stanowiska pracy oraz nie lekceważyć przewlekłego bólu. Istotnym elementem terapii może być także fizjoterapia uroginekologiczna, leczenie przeciwbólowe prowadzone przez specjalistów oraz pozostawanie pod regularną opieką ginekologa.

Endometrioza a leczenie stomatologiczne pacjentki

Choć endometrioza jest chorobą ginekologiczną, jej konsekwencje mogą mieć znaczenie również podczas leczenia stomatologicznego. Pacjentki często stosują niesteroidowe leki przeciwzapalne lub leczenie hormonalne, dlatego dokładny wywiad medyczny pozostaje ważnym elementem planowania terapii.

W przypadku długich zabiegów warto uwzględnić możliwość szybszego zmęczenia chorej, a u części kobiet przewlekły ból i stres związany z chorobą może wpływać na odczuwanie dyskomfortu podczas wizyty. Indywidualne podejście oraz dobra komunikacja pomagają zapewnić chorej komfort podczas leczenia.

Więcej empatii, mniej oceniania

Choroby przewlekłe często niosą za sobą poczucie presji, by „wyglądać zdrowo”, nawet wtedy, gdy ciało sygnalizuje coś zupełnie innego. W zawodach medycznych oczekiwanie bycia zawsze silnym i dyspozycyjnym może być szczególnie duże. Dlatego ważna jest rozmowa, edukacja i tworzenie środowiska pracy, w którym można otwarcie mówić o zdrowiu. Proste rozwiązania – większa elastyczność, możliwość dostosowania grafiku czy zrozumienie ze strony współpracowników – mogą znacząco poprawić komfort pracy osób zmagających się z przewlekłymi schorzeniami.

Źródło: https://dentistry.co.uk/

Związki między zdrowiem jamy ustnej a zdrowiem narządów płciowych i ogólnym zdrowiem prokreacyjnym u kobiet są doskonale udokumentowane, choć w praktyce nie mówi się o nich zbyt dużo. Podczas Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych 2025 zagadnienie to omawiał dr n. med. Michał Gontkiewicz – lekarz ginekolog, członek prezydium ORL w Warszawie. Jak podkreślił, bardzo istotnym zadaniem lekarzy dentystów i lekarzy ginekologów jest m.in. opieka nad kobietami w ciąży, u których nieleczone ubytki próchnicowe mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym stanów septycznych. – Rozmawiajmy o tym, prowadźmy wspólne debaty i konferencje po to, żeby naszym pacjentom żyło się lepiej – powiedział.