E-papierosy a rak jamy ustnej. Coraz więcej powodów do ostrożności

Przez lata e-papierosy były przedstawiane jako mniej szkodliwa alternatywa dla tradycyjnego palenia tytoniu. Obecnie jednak coraz więcej danych naukowych wskazuje, że aerozol powstający podczas wapowania może negatywnie wpływać na tkanki jamy ustnej i nie pozostaje obojętny biologicznie. Najnowszy przegląd badań sugeruje, że używanie e-papierosów może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów, w tym raka jamy ustnej.

Autorzy przeglądu, reprezentujący kilka ośrodków naukowych w Australii, przeanalizowali ponad 100 publikacji dotyczących wpływu e-papierosów na organizm człowieka. Ocenie poddano zarówno badania laboratoryjne, modele zwierzęce, jak i dostępne obserwacje kliniczne.

Wnioski wskazują, że istnieją biologiczne mechanizmy, które mogą łączyć wapowanie z procesami nowotworzenia. Naukowcy opisują m.in. uszkodzenia DNA, wzrost stresu oksydacyjnego oraz przewlekły stan zapalny. Są to zjawiska od dawna uznawane za kluczowe elementy rozwoju nowotworów.

Autorzy przeglądu, zespół prof. Bernarda W. Stewarta z Wydziału Pediatrii i Zdrowia Dzieci Uniwersytetu Nowej Południowej Walii w Sydney, podkreślają jednocześnie, że e-papierosy są stosunkowo nowym produktem na rynku. Z tego powodu brakuje badań obejmujących wieloletnie obserwacje populacyjne, które pozwoliłyby precyzyjnie określić skalę ryzyka. Mimo to dostępne dane wskazują na istnienie niepokojących sygnałów biologicznych.

Potencjalne mechanizmy i znaczenie dla jamy ustnej

W analizowanych badaniach zwraca się uwagę, że aerozol e-papierosów może zawierać substancje o potencjale toksycznym i rakotwórczym, w tym lotne związki organiczne oraz metale uwalniane z elementów grzewczych urządzeń. W tkankach użytkowników e-papierosów obserwowano markery związane z uszkodzeniem materiału genetycznego oraz przewlekłym stanem zapalnym. Zmiany te są uznawane za jedne z mechanizmów sprzyjających rozwojowi nowotworów.

Zdaniem autorów analizy zgromadzone dotychczas dowody są na tyle spójne, że mogą wskazywać na prawdopodobny związek między wapowaniem a zwiększonym ryzykiem nowotworów, w tym raka płuc oraz jamy ustnej. Jednocześnie podkreślają oni, że ze względu na krótki czas obecności e-papierosów na rynku konieczne są dalsze badania długoterminowe.

Dlaczego temat ten jest ważny dla stomatologów?

Jama ustna jest jednym z pierwszych miejsc kontaktu z aerozolem e-papierosów, dlatego potencjalne zmiany mogą być widoczne już na poziomie błony śluzowej. W badaniach obserwuje się między innymi zmiany komórkowe, zaburzenia mikrobiomu oraz markery stanu zapalnego.

Choć nie oznacza to bezpośredniego rozwoju nowotworu, może świadczyć o niekorzystnym wpływie wapowania na środowisko jamy ustnej. Z tego względu regularne badanie błony śluzowej podczas wizyt w gabinecie stomatologicznym ma istotne znaczenie, szczególnie u pacjentów używających e-papierosów.

Wczesne wykrycie niepokojących zmian, takich jak niegojące się owrzodzenia, czerwone lub białe plamy czy zgrubienia błony śluzowej, pozostaje kluczowe dla skutecznej diagnostyki.

Wnioski płynące z badania

Autorzy przeglądu zaznaczają, że nie ma jeszcze ostatecznego potwierdzenia związku przyczynowego między e-papierosami a nowotworami jamy ustnej. Jednocześnie wskazują, że obecne dane są wystarczająco spójne, aby traktować potencjalne ryzyko poważnie.

Wraz z rosnącą popularnością wapowania rośnie również znaczenie badań nad jego długoterminowym wpływem na zdrowie. Do czasu uzyskania bardziej jednoznacznych wyników e-papierosy nie powinny być traktowane jako całkowicie bezpieczne dla jamy ustnej i całego organizmu.

– Zgodnie z naszą wiedzą niniejszy przegląd stanowi najbardziej miarodajne potwierdzenie, że osoby korzystające z e-papierosów są narażone na większe ryzyko zachorowania na raka w porównaniu z osobami, które tego nie robią – podsumował prof. Stewart.

Praca zatytułowana „The carcinogenicity of e-cigarettes: a qualitative risk assessment” została opublikowana 30 marca 2026 r. w czasopiśmie naukowym „Carcinogenesis”.

Źródła: https://www.dentistryiq.com/

https://academic.oup.com/

Jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju nowotworów obszaru szyi i głowy – w tym jamy ustnej – jest palenie papierosów. Dużą rolę w diagnozowaniu palaczy i zwracaniu uwagę na zwiększone ryzyko pojawienia się u nich raka odgrywają lekarze dentyści. – Lekarz dentysta jako jeden z pierwszych może podczas badania pacjenta zauważyć, że pali on papierosy. W takiej sytuacji warto wykonać tzw. minimalną interwencję, czyli wprost zapytać, czy pacjent pali, a jeśli uzyska się twierdzącą odpowiedź, dać mu kontakt np. do poradni leczenia uzależnień, gdzie otrzyma pomoc w walce z nałogiem – mówi dr n. med. Paweł Koczkodaj, absolwent zdrowia publicznego na WUM, specjalista zdrowia publicznego, adiunkt w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym, ambasador Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem w Polsce.