Lekarze dentyści w walce z COVID-19? Opinia prawnika

Zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 jeszcze wiosną zostały objęte przepisami o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tj. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W praktyce oznacza to, że na lekarzy i lekarzy dentystów mogą zostać nałożone określone obowiązki. O szczegółach pisze radca prawny Agnieszka Sztuwe z Kancelarii Naworska Marszałek sp. k. w Toruniu.

Zgodnie z powyższą ustawą, w drodze decyzji wydanej przez wojewodę, a w przypadku skierowania do pracy w innym województwie Ministra Zdrowia, pracownicy podmiotów leczniczych, osoby wykonujące zawody medyczne oraz osoby, z którymi podpisano umowy na wykonywanie świadczeń zdrowotnych, czyli także lekarze dentyści, mogą być skierowani do pracy przy zwalczaniu epidemii.

Należy jednak wskazać, że mimo powyższej możliwości istnieje kilka okoliczności, które spowodują, że skierowanie lekarza dentysty nie będzie możliwe. Skierowaniu do pracy niosącej ryzyko zakażenia przy zwalczaniu epidemii nie podlegają bowiem:

– osoby, które nie ukończyły 18 lat bądź ukończyły 60 lat;
–  kobiety w ciąży;
–  osoby samotnie wychowujące dziecko w wieku do 18 lat;
–  osoby wychowujące dziecko w wieku do 14 lat;
– osoby wychowujące dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego;
– osoby, u których orzeczono częściową lub całkowitą niezdolność do pracy;
– inwalidzi i osoby z orzeczonymi chorobami przewlekłymi;
– osoby, o których mowa w art.2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 152), oraz posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy przy tym pamiętać, że w przypadku gdy dziecko w wieku powyżej 14 lat jest wychowywane przez dwoje osób, którym przysługuje władza rodzicielska, do pracy przy zwalczaniu epidemii może zostać skierowana wyłącznie jedna z nich, np. lekarz dentysta i lekarz chirurg mają wspólne dziecko w wieku 16 lat, tylko jedna z nich może być skierowana do pracy na tych warunkach.

Co istotne od takiej decyzji można złożyć odwołanie, jednak wniesienie takiego odwołania nie wstrzymuje wykonania nałożonego obowiązku. Wydanie takiej decyzji, zobowiązuje lekarza dentystę do pracy przez okres do 3 miesięcy w podmiocie leczniczym lub w innej jednostce organizacyjnej wskazanych w decyzji.

W związku ze skierowaniem do pracy w takim charakterze nawiązywana jest umowa o pracę i przysługuje lekarzowi dentyście wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze w wysokości nie niższej niż 150% przeciętnego wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego na danym stanowisku pracy w zakładzie wskazanym w decyzji lub w innym podobnym zakładzie, jeżeli w zakładzie wskazanym nie ma takiego stanowiska. Wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie, które osoba skierowana do pracy przy zwalczaniu epidemii otrzymała w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym wydana została decyzja o skierowaniu jej do pracy przy zwalczaniu epidemii.

Lekarzowi dentyście w ramach skierowania przysługuje zwrot kosztów przejazdu, zakwaterowania i wyżywienia, na zasadach określonych w przepisach o ustalaniu oraz wysokości należności przysługującej pracownikom państwowych jednostek z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju. Zwrot kosztów z tytułu zakwaterowania lub wyżywienia nie przysługuje w przypadku zapewnienia w miejscu wykonywania pracy bezpłatnego zakwaterowania lub wyżywienia.

Z lekarzem dentystą nie może zostać rozwiązana umowa o pracę w jej macierzystym zakładzie pracy poprzez jej wypowiedzenie, chyba że zajdą przesłanki dotyczące zwolnienia dyscyplinarnego.

Dodatkowo z uwagi na uchwaloną ustawę z dnia 31 marca 2020 r.o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 rozszerzono możliwość skierowania do pracy osoby wykonujące zawody medyczne na zasadach wskazanych powyżej.

Bowiem do ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2020 r. poz. 514) wprowadzono możliwość skierowania lekarza stażysty oraz lekarza odbywającego szkolenie specjalizacyjne przez:

1) wojewodę do pracy przy zwalczaniu epidemii na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi do podmiotu, w którym odbywa staż czy specjalizację albo do innego podmiotu, albo

2) pracodawcę do realizacji innych zadań niż wynikające z umowy stażowej czy specjalizacyjnej, jeśli została wydane decyzja wojewody.

Zadania, które zostaną przydzielone lekarzowi stażyście muszą być dostosowane do poziomu wiedzy i umiejętności kierowanego lekarza stażysty oraz podlegać nadzorowi i kierownictwu lekarza specjalisty wyznaczonego przez kierownika jednostki, do której został skierowany lekarz stażysta. Należy wskazać, że poprzez pojęcie lekarza stażystę należy rozumieć lekarza i lekarza dentystę odbywającego staż podyplomowy.

Należy pamiętać, że w przypadku otrzymania decyzji lekarz stomatolog może się od niej odwołać – ma na to 14 dni od dnia doręczenia decyzji – stosowne pouczenie powinno być zawarte w decyzji. Przy czym należy pamiętać, że odmowa odebrania decyzji lub brak pokwitowania będzie i tak miało skutek doręczenia. W przypadku, gdy lekarza nie będzie w miejscu zamieszkania, decyzję można doręczyć dorosłemu domownikowi. Decyzja może być również doręczona w miejscu pracy.

Decyzja może zostać doręczona pocztą, ale obecną praktyką jest, że doręczają to służby mundurowe, najczęściej żołnierze. W przypadku niestawienia się od decyzji może być nałożona kara pieniężna.

Z doniesień prasowych wynika, że rząd ma w planach zmianę przepisów, które mają w sposób bardziej skuteczny angażować osoby z wykształceniem medycznym do pracy w związku z pandemią COVID-19, wspomina się również o większej gratyfikacji. Na dzień dzisiejszy nie ma jeszcze opublikowanej propozycji zmian w przepisach.

Jednocześnie należy wskazać, że studenci medycyny i stomatologii obawiają się, że również oni zostaną objęci przepisami w zakresie podjęcia obowiązkowej pracy. Taka praktyka została zastosowana w niektórych państwach i dotyczy zazwyczaj studentów ostatnich lat studiów medycznych. Na dzień dzisiejszy nie ma przepisów, które wprowadzałyby instrumenty nakazujące pracę studentom, jednak nie jest wykluczone, że takie zostaną wprowadzone.

radca prawny Agnieszka Sztuwe
Kancelaria Naworska Marszałek sp. k. w Toruniu