Deklaracja Cypryjska. Zdrowie jamy ustnej w głównym nurcie polityki zdrowotnej

Zdrowie jamy ustnej przestaje być postrzegane wyłącznie jako domena stomatologii. Podpisana kilka dni temu w Atenach „Deklaracja Cypryjska na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej w Europie” to ważny krok w kierunku uznania, że bez zdrowych zębów i przyzębia nie ma zdrowia ogólnego. Dokument ma zintegrować profilaktykę i leczenie chorób jamy ustnej z szerszymi strategiami zdrowia publicznego w Europie.

Podczas tegorocznego Światowego Dnia Zdrowych Dziąseł (12 maja) w Atenach oficjalnie podpisano „Deklarację Cypryjską na Rzecz Zdrowia Jamy Ustnej w Europie” dotyczącą zdrowia jamy ustnej na Starym Kontynencie. Inicjatywa została skoordynowana przez Alliance for a Cavity-Free Future (ACFF) i już na starcie zyskała poparcie wielu europejskich oraz międzynarodowych organizacji związanych ze zdrowiem publicznym i stomatologią.

Dokument powstał w odpowiedzi na rosnącą świadomość, że choroby jamy ustnej – w tym próchnica, choroby przyzębia, utrata zębów czy nowotwory jamy ustnej – należą do najpowszechniejszych chorób niezakaźnych mają bezpośredni wpływ nie tylko na jakość życia pacjentów, ale także na systemy ochrony zdrowia i gospodarkę. Podkreśla to hasło przewodnie Deklaracji – „Nie ma zdrowia bez zdrowia jamy ustnej” („There is no health without oral health”).

EFP wśród sygnatariuszy Deklaracji Cypryjskiej

Wśród sygnatariuszy i organizacji wspierających inicjatywę znalazły się liczne europejskie oraz globalne instytucje działające na rzecz zdrowia jamy ustnej – w tym Europejska Federacja Periodontologiczna (European Federation of Periodontology, EFP), reprezentowana przez prof. Andreasa Stavropoulosa, skarbnika organizacji.

– Od wielu lat EFP podkreśla ścisły związek między zdrowiem jamy ustnej a zdrowiem ogólnym, a także znaczenie profilaktyki i wczesnej interwencji dla poprawy ogólnego dobrostanu. Dlatego z wielką przyjemnością dołączamy do takich inicjatyw, jak Deklaracja Cypryjska, która pomaga zwiększać świadomość znaczenia zdrowia jamy ustnej, zachęca do współpracy między dyscyplinami i organizacjami oraz promuje jego integrację z szerszą polityką i systemami opieki zdrowotnej w Europie i poza nią – powiedział prof. Stavropoulos.

Wydarzenie zgromadziło również ekspertów, naukowców, przedstawicieli organizacji pacjenckich, edukatorów oraz interesariuszy zdrowia publicznego, którzy zadeklarowali wspólne działania na rzecz wdrażania nowych europejskich standardów.

Główne cele deklaracji: integracja, profilaktyka i równość

Deklaracja Cypryjska zakłada przede wszystkim silniejsze uznanie zdrowia jamy ustnej jako integralnej części zdrowia ogólnego oraz włączenie go do krajowych i europejskich polityk zdrowotnych.

Wśród kluczowych założeń dokumentu znalazły się:

• integracja profilaktyki i leczenia chorób jamy ustnej z podstawową opieką zdrowotną oraz strategiami dotyczącymi chorób niezakaźnych,
• włączenie podstawowych świadczeń stomatologicznych do systemów powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego,
• promowanie profilaktyki, wczesnej diagnostyki i mniej inwazyjnych metod leczenia stomatologicznego,
• ograniczanie nierówności w dostępie do opieki stomatologicznej, szczególnie w grupach społecznie i ekonomicznie defaworyzowanych.

Autorzy deklaracji podkreślają, że zdrowie jamy ustnej powinno być traktowane jako prawo człowieka, a nie przywilej. Obecnie to właśnie osoby o najniższym statusie ekonomicznym najczęściej zmagają się z największym obciążeniem chorobami jamy ustnej.

Oparcie na rekomendacjach WHO i ONZ

Dokument odwołuje się bezpośrednio do najnowszych rekomendacji ONZ-u oraz Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących chorób niezakaźnych i zdrowia jamy ustnej. Deklaracja wspiera zmianę modelu opieki stomatologicznej – z dominacji leczenia odtwórczego na rzecz zapobiegania, minimalnej interwencji i podejścia zorientowanego na zdrowie populacyjne.

Twórcy Deklaracji Cypryjskiej podkreślają, że sam dokument nie ma być jedynie symbolicznym gestem. Ma stać się punktem wyjścia do stworzenia szerokiej europejskiej koalicji na rzecz zdrowia jamy ustnej.

Wśród proponowanych kierunków działań znalazły się m.in. rozwój systemów monitorowania zdrowia jamy ustnej w Europie, lepsza współpraca organizacji pozarządowych i stowarzyszeń zawodowych, wykorzystanie narzędzi cyfrowych i AI w promocji zdrowia oraz organizacji opieki, a także wdrażanie modeli zrównoważonego finansowania stomatologii.

Ambicją inicjatorów jest, by Deklaracja Cypryjska stała się katalizatorem realnych zmian systemowych i pozwoliła mówić o zdrowiu jamy ustnej jednym, wspólnym głosem w całej Europie.

Źródła: https://www.woncaeurope.org

https://www.efp.org/

Fot. https://www.woncaeurope.org/

– W debacie o zdrowiu publicznym stomatologia powinna zajmować właściwe miejsce. Nie ma zdrowia ogólnego bez zdrowia jamy ustnej. Wiele objawów widocznych w jamie ustnej można wiązać z profilaktyką i diagnostyką chorób ogólnych – mówi prof. dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej wrocławskiej uczelni.