Czy liczba własnych zębów może być markerem rokowania w raku trzustki?

Stan uzębienia może wskazywać na znacznie więcej niż tylko zdrowie jamy ustnej. W badaniu naukowców z Japonii wykazano, że u pacjentów poddanych operacji z powodu raka trzustki liczba zachowanych zębów była związana z długością przeżycia. Różnica między badanymi grupami wynosiła niemal dwa lata. Czy uzębienie może więc dostarczać informacji o ogólnej kondycji organizmu?

Badanie zespołu dr. Kaoru Seo z Uniwersytetu w Hiroszimie objęło 339 pacjentów z gruczolakorakiem przewodowym trzustki (PDAC), którzy w latach 2014–2022 przeszli radykalną resekcję trzustki w Szpitalu Uniwersyteckim w Hiroszimie. Przed zabiegiem wszyscy pacjenci zostali poddani badaniu stomatologicznemu. Naukowcy oceniali między innymi liczbę zachowanych naturalnych zębów oraz zwarcie zębów bocznych, obejmujące przedtrzonowce i trzonowce.

Pacjentów podzielono na dwie grupy: osoby mające 20 lub mniej zębów własnych oraz te, które zachowały co najmniej 21 zębów. Różnica w przeżyciu okazała się wyraźna.

Mediana całkowitego przeżycia wyniosła 39,1 miesiąca w grupie z 20 lub mniejszą liczbą zębów oraz 60,7 miesiąca w grupie mającej co najmniej 21 zębów. Różnica, wynosząca 21,6 miesiąca, była istotna statystycznie (p < 0,001).

Ponadto związek między liczbą naturalnych zębów a przeżyciem utrzymał się także po uwzględnieniu innych czynników mogących wpływać na rokowanie. W analizie wieloczynnikowej posiadanie 20 lub mniej zębów wiązało się z wyższym ryzykiem zgonu (HR 1,57; 95% CI 1,16–2,12; p = 0,003). Po uwzględnieniu dodatkowo ustalonych czynników patologicznych i związanych z leczeniem związek nadal pozostawał istotny (HR 1,47; 95% CI 1,07–2,01; p = 0,016).

Nie chodzi tylko o możliwość żucia

Wyniki badania są interesujące również z innego powodu. Naukowcy sprawdzili, czy znaczenie dla rokowania ma samo zachowanie funkcji żucia. W tym celu ocenili zwarcie zębów bocznych, obejmujące przedtrzonowce i trzonowce. Okazało się, że nie było ono związane z całkowitym przeżyciem. Mediana przeżycia wynosiła 55,0 miesiąca u pacjentów z zachowanym zwarciem zębów bocznych oraz 50,0 miesiąca u osób bez takiego zwarcia, a różnica nie była istotna statystycznie (p = 0,391).

Związek wykazano natomiast dla samej liczby zębów własnych. Autorzy zwracają uwagę, że liczba naturalnych zębów może odzwierciedlać długotrwałą podatność organizmu na niekorzystne czynniki zdrowotne. Utrata zębów może być związana między innymi ze stanem odżywienia, przewlekłym obciążeniem zapalnym, chorobami przewlekłymi, paleniem tytoniu czy innymi czynnikami stylu życia. W tym ujęciu liczba zachowanych zębów może być swego rodzaju „zapisem” wieloletniego stanu zdrowia, a nie jedynie miarą sprawności żucia.

Czy zęby mogą być markerem ogólnego stanu zdrowia?

Badanie nie dowodzi, że utrata zębów powoduje krótsze przeżycie pacjentów z rakiem trzustki. Nie wykazuje również, że zachowanie większej liczby zębów samo w sobie poprawia rokowanie. Naukowcy wskazują raczej na możliwość, że liczba naturalnych zębów może być prostym wskaźnikiem długoterminowej kondycji organizmu.

Pacjent, który zachował większość własnego uzębienia, może jednocześnie różnić się od osoby z rozległą utratą zębów pod względem stanu przyzębia, chorób przewlekłych, odżywiania, stylu życia czy ogólnej sprawności organizmu. Są to jednak potencjalne czynniki wyjaśniające obserwowany związek, a nie zależności, które zostały bezpośrednio potwierdzone w tym badaniu.

Autorzy zwracają również uwagę na wcześniejsze badania sugerujące związek między chorobami przyzębia a ryzykiem rozwoju raka trzustki. Nie oznacza to jednak, że obecne badanie potwierdza taki mechanizm. Nie analizowano bowiem przyczyn utraty zębów u badanych pacjentów.

Potrzebne są kolejne badania

Wyniki badania – choć interesujące – nie powinny na razie prowadzić do daleko idących wniosków klinicznych. Badanie miało charakter retrospektywny i zostało przeprowadzone w jednym ośrodku. Co więcej, analizowano pacjentów poddanych radykalnej resekcji PDAC, a więc grupę wyselekcjonowaną spośród wszystkich osób z rakiem trzustki. Autorzy podkreślają potrzebę przeprowadzenia większych badań wieloośrodkowych i prospektywnych.

Mimo tych ograniczeń obserwacja jest znacząca. W badanej grupie prosta informacja uzyskana podczas badania stomatologicznego – liczba zachowanych naturalnych zębów – wiązała się z różnicą ponad 21 miesięcy w medianie przeżycia po operacji raka trzustki.

Nie oznacza to, że liczba zębów powinna być obecnie uwzględniana w standardowej ocenie rokowania onkologicznego. Pokazuje jednak, że stan jamy ustnej może dostarczać informacji wykraczających poza samą stomatologię.

Badanie naukowców z Japonii może skłaniać do szukania odpowiedzi na pytanie, czy utrata zębów jest wyłącznie konsekwencją lokalnych problemów w jamie ustnej, czy może także jednym z widocznych sygnałów długotrwałego obciążenia organizmu.

Praca „Independent Prognostic Value of Natural Tooth Count Versus Posterior Teeth Occlusion in Resected Pancreatic Cancer” została opublikowana 23 kwietnia 2026 r. w czasopiśmie „Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Sciences”.

Źródła: https://www.oralhealthgroup.com/

https://onlinelibrary.wiley.com/

Warto podkreślać rolę lekarzy dentystów w profilaktyce oraz diagnostyce chorób ogólnych, które mogą manifestować się w jamie ustnej. Zalicza się do nich m.in. cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, schorzenia wątroby czy nowotwory, które rozwijają się na błonach śluzowych. – Jama ustna jest zwierciadłem organizmu, tego, co dzieje się w środku. Niestety, wielu pacjentów nie potrafi lub nie chce w to uwierzyć, nawet podczas realnych rozmów z lekarzami dentystami – mówi prof. dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia uczelni Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.