Choroby układu krążenia: szkodliwy nadmiar i brak cukru

Wbrew temu, co głosił najsłynniejszy slogan reklamowy międzywojennej Polski, cukier nie krzepi, a raczej pozbawia zdrowia. Okazuje się jednak, że także całkowita eliminacja cukru z diety jest niekorzystna dla zdrowia. Znajduje to potwierdzenie w badaniu naukowców ze Szwecji i Danii, którego wyniki ukazały się w grudniowym wydaniu czasopisma naukowego „Frontiers in Public Health”.

Badacze z Lund i Kopenhagi wykazali, że spożywanie słodzonych napojów podwyższa ryzyko udaru, niewydolności serca oraz migotania przedsionków, a także udaru lub tętniaka. Dowiedli też, że umiarkowane spożycie słodyczy wiąże się z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Dr Suzanne Janzi z Wydziału Nauk Klinicznych Uniwersytetu w Lund (Szwecja), główna autorka badania, powiedziała: – Najbardziej uderzającym wynikiem naszych badań jest różnorodna relacja między różnymi źródłami cukru a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Ten zaskakujący kontrast podkreśla znaczenie uwzględnienia nie tylko ilości spożywanego cukru, ale także jego źródła i kontekstu, w jakim go spożywamy.

Cukry spożywane w słodyczach, napojach i dodatkach

Choć powszechnie zaleca się ograniczenie spożycia cukru, dotychczas brakowało wystarczających dowodów na wpływ spożycia cukru na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Schorzenia te są główną przyczyną zgonów i zachorowań w Europie, a zmiana diety to relatywnie prosty sposób ograniczenia tego rodzaju ryzyka.

Aby zbadać, jak spożycie cukru wpływa na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i czy różne źródła cukru mają też różny wpływ, naukowcy przeanalizowali dane z dwóch dużych badań kohortowych: „Swedish Mammography Cohort” (jego uczestniczkami były kobiety urodzone w latach 1914–1948, mieszkające w regionach Uppsala i Västmanland) oraz „Cohort of Swedish Men” (mężczyźni urodzeni w latach 1918–1952, mieszkańcy prowincji Örebro i Västmanland). W badaniach tych zastosowano kwestionariusze dotyczące diety w latach 1997 i 2009, co pozwoliło naukowcom śledzić nawyki żywieniowe uczestników badania.

Aby zapewnić jednolite kryteria w obu grupach, po usunięciu niezależnych czynników ryzyka chorób kardiologicznych grupy badawcze zostały ograniczone do 69 705 osób. Analizowano trzy kategorie – zależnie od źródła spożywanego cukru: dodatki (np. miód), słodycze (np. ciastka) oraz słodzone napoje (np. napoje gazowane). Badacze skoncentrowali się przy tym na siedmiu schorzeniach sercowo-naczyniowych – były to: dwa typy udaru, zawał serca, niewydolność serca, tętniaki aorty, migotanie przedsionków oraz zwężenie zastawki aortalnej (stenoza aortalna).

Uczestnicy byli monitorowani do momentu śmierci lub też okres obserwacji zakończono w 2019 r. W tym czasie u 25 739 osób zdiagnozowano chorobę sercowo-naczyniową. Naukowcy wykorzystali te dane do określenia, jak różne spożycia cukru w różnych formach i różnych ilościach wpływa na ryzyko wystąpienia poszczególnych schorzeń układu krążenia.

Cukier w napojach groźniejszy niż w słodyczach?

Badacze wykazali, że spożywanie słodzonych napojów jest bardziej szkodliwe dla zdrowia niż przyjmowanie cukrów w innej formie. Picie większej ilości napojów słodzonych znacznie zwiększało ryzyko udaru niedokrwiennego, niewydolności serca, migotania przedsionków i tętniaka aorty brzusznej. Cukry w płynie, obecne w napojach słodzonych, zazwyczaj zapewniają mniejszą sytość niż cukry w formie stałej – powodują, że czujemy się mniej najedzeni, co może prowadzić do ich nadmiernego spożycia. Kontekst również ma znaczenie – słodycze często spożywane są w towarzystwie lub przy specjalnych okazjach, podczas gdy słodzone napoje są zwykle pite bardziej regularnie.

Badacze ze Skandynawii zauważyli, że choroby sercowo-naczyniowe były w różnym stopniu powiązane ze zwiększonym spożyciem cukru, prawdopodobnie dlatego, że dodatkowy cukier wpływał na indywidualny profil ryzyka uczestników. Generalnie większe spożycie cukru podnosiło ryzyko udaru niedokrwiennego i tętniaka aorty brzusznej, a także zwiększało ryzyko niewydolności serca u osób z prawidłowym BMI.

Czy restrykcyjne ograniczanie słodyczy szkodzi zdrowiu?

Jednak najwyższe ryzyko negatywnych skutków zdrowotnych zaobserwowano w przypadku najniższego poziomu spożycia słodyczy. Okazało się, że okazjonalne spożywanie słodyczy wiązało się z lepszymi wynikami zdrowotnymi niż całkowita rezygnacja z nich.

– Może to odzwierciedlać ukryte zachowania żywieniowe: osoby spożywające bardzo mało cukru mogą mieć bardzo restrykcyjne diety lub ograniczać cukier z powodu istniejących problemów zdrowotnych. Chociaż nasze badanie obserwacyjne nie pozwala ustalić związku przyczynowego, wyniki sugerują, że ekstremalnie niskie spożycie cukru może nie być konieczne ani korzystne dla zdrowia sercowo-naczyniowego – napisali autorzy pracy pt. „Added sugar intake and its associations with incidence of seven different cardiovascular diseases in 69,705 Swedish men and women”.

Źródła: https://www.the-dentist.co.uk/

https://www.frontiersin.org/