Choroby przyzębia i reumatoidalne zapalenie stawów: błędne koło zapalenia

Najnowsze badania międzynarodowego zespołu naukowców z Uniwersytetu w Birmingham oraz Uniwersytetu Michigan rzucają nowe światło na zależność między chorobami przyzębia a reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS). Wyniki analizy potwierdzają, że relacja ta nie jest jednostronna – obie choroby wzajemnie się napędzają, tworząc błędne koło przewlekłego zapalenia.

Związek między zapaleniem przyzębia a RZS był znany od lat, jednak dotychczas nie było jasne, w jaki sposób te schorzenia na siebie oddziałują. RZS to choroba autoimmunologiczna, która atakuje stawy i inne tkanki, dotykając około 23 mln osób na świecie i stanowiąc jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności.

Badania pokazują, że stan zdrowia jamy ustnej jest ściśle powiązany z kondycją całego organizmu. – Jama ustna nie jest odizolowaną wyspą – stanowi integralną część systemu biologicznego człowieka – powiedziała prof. Purnima Kumar, kierownik Katedry Periodontologii na University of Michigan School of Dentistry, główna autorka pracy.

Dysbioza – wspólny mechanizm chorobowy

Kluczowym odkryciem badania było wykazanie, że to nie pojedynczy patogen, lecz zaburzona równowaga całej społeczności bakteryjnej (dysbioza) odpowiada za nasilony stan zapalny zarówno w tkankach przyzębia, jak i w przebiegu RZS. Patogenna mikroflora poddziąsłowa może inicjować miejscowy stan zapalny w jamie ustnej, który następnie przenika do krwiobiegu, potęgując reakcje autoimmunologiczne.

Co istotne, u pacjentów z RZS – nawet bez klinicznie rozpoznanej choroby przyzębia – stwierdzano już obecność bardziej agresywnej flory bakteryjnej oraz wyraźniejsze objawy zapalenia dziąseł. Oznacza to, że sama choroba reumatyczna może sprzyjać rozwojowi zmian periodontologicznych, które z kolei nasilają objawy RZS.

Głębokie oczyszczanie przyzębia a poprawa stanu ogólnego

W badaniu wzięło udział około 150 ochotników: osoby z RZS, z zapaleniem przyzębia, z obiema chorobami jednocześnie oraz osoby zdrowe. Było to pierwsze randomizowane badanie kontrolowane, w którym pacjentów z RZS i chorobą przyzębia losowo podzielono na dwie grupy.

Jedna grupa została poddana kompleksowemu, głębokiemu leczeniu periodontologicznemu (skaling poddziąsłowy, usunięcie złogów, martwych tkanek i regularne kontrole co trzy miesiące), druga otrzymała jedynie instruktaż higieny jamy ustnej. Po sześciu miesiącach pacjenci, którzy przeszli aktywne leczenie periodontologiczne wykazywali istotnie większą poprawę w zakresie objawów RZS niż osoby z grupy kontrolnej.

Zabiegi te, wykonywane zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, stanowią pierwszy etap leczenia choroby przyzębia i mogą być uzupełniane o dalsze procedury – chirurgiczne lub regeneracyjne – oraz stałe monitorowanie stanu tkanek przyzębia.

Znaczenie profilaktyki i współpracy interdyscyplinarnej

Autorzy badania podkreślają, że jama ustna stanowi rozległe środowisko dla mikroorganizmów, które w warunkach równowagi pełnią funkcje ochronne i immunomodulujące. Zadaniem lekarzy i pacjentów jest ochrona tej delikatnej równowagi poprzez regularne wizyty kontrolne, profesjonalną higienizację oraz eliminację czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, vaping czy zaniedbania higieniczne.

Wyniki badania wskazują również na konieczność ścisłej współpracy stomatologów i reumatologów. Leczenie chorób przewlekłych nie powinno ograniczać się do jednego układu narządów, lecz uwzględniać organizm jako całość.

Zespół badawczy planuje kolejne, zakrojone na szerszą skalę badania oraz analizę podobnych zależności w innych chorobach autoimmunologicznych, takich jak twardzina układowa czy toczeń rumieniowaty. To kolejny krok w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do zdrowia pacjentów.

Wyniki badania opublikowano w artykule „Dysbiosis-Mediated Inflammation: A Pathophysiological Link Between Rheumatoid Arthritis and Periodontitis” na łamach „Journal of Clinical Periodontology”.

Źródła: https://news.umich.edu

https://onlinelibrary.wiley.com

– Istnieje wiele badań wskazujących na to, że choroba przyzębia ma duży wpływ na zdrowie ogólne. Wiąże się ją z chorobami układu sercowo-naczyniowego, reumatoidalnym zapaleniem stawów, preeklampsją czy cukrzycą – mówi prof. dr hab. n. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, kierownik Zakładu Periodontologii, Profilaktyki i Klinicznej Patologii Jamy Ustnej Instytutu Stomatologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, specjalistka chirurgii stomatologicznej i periodontologii, autorka ponad 100 artykułów naukowych, członek Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego oraz British Society of Periodontology.