Bakterie wywołujące zapalenie przyzębia mogą przyspieszać zwapnienie zastawki aortalnej

Bakteria Porphyromonas gingivalis – jeden z głównych patogenów odpowiedzialnych za rozwój zapalenia przyzębia – może odgrywać istotną rolę w rozwoju zwapniającego zwężenia zastawki aortalnej – wynika z wstępnych badań zaprezentowanych podczas konferencji American Heart Association Basic Cardiovascular Sciences Scientific Sessions 2026. Autorzy podkreślili jednak, że wyniki mają charakter wstępny i wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych.

Coraz więcej badań wskazuje na ścisły związek między zdrowiem jamy ustnej a chorobami układu sercowo-naczyniowego. Najnowsze doniesienia naukowców z Chin sugerują, że bakterie odpowiedzialne za zapalenie przyzębia mogą nie tylko nasilać ogólnoustrojowy stan zapalny, ale także przyczyniać się do rozwoju zwapniającego zwężenia zastawki aortalnej (Calcific Aortic Valve Stenosis, CAVS) – najczęstszej postaci choroby zastawek serca.

Wyniki badania przedstawiono podczas konferencji American Heart Association Basic Cardiovascular Sciences Scientific Sessions 2026 w Bostonie. Należy jednak podkreślić, że badanie zostało zaprezentowane w formie abstraktu naukowego, nie przeszło jeszcze procesu recenzji i do czasu publikacji pełnej pracy należy je traktować jako wstępne.

Zwapniające zwężenie zastawki aortalnej rozwija się w wyniku pogrubienia i zwapnienia zastawki, co stopniowo utrudnia przepływ krwi z serca do organizmu. We wczesnych stadiach choroba może przebiegać bezobjawowo, jednak wraz z jej postępem pojawiają się m.in. zmęczenie, ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenia oraz niewydolność serca. Obecnie jedyną skuteczną metodą leczenia zaawansowanego CAVS pozostaje wymiana zastawki, ponieważ nie istnieją leki, które skutecznie hamowałyby rozwój tej choroby.

Porphyromonas gingivalis wykryta w zwapniałych zastawkach

Badacze skoncentrowali się na bakterii Porphyromonas gingivalis – jednym z najważniejszych patogenów odpowiedzialnych za zapalenie przyzębia i destrukcję tkanek przyzębia. Drobnoustrój ten był już wcześniej wiązany z przewlekłym stanem zapalnym oraz zwiększonym ryzykiem miażdżycy i choroby wieńcowej.

Naukowcy przeanalizowali tkanki zastawek serca pobrane od pacjentów poddawanych operacyjnej wymianie zastawki. Porównano próbki pochodzące od chorych ze zwapniającym zwężeniem zastawki aortalnej z materiałem pobranym od osób cierpiących na inne choroby zastawek.

– Byliśmy zaskoczeni, jak dużo bakterii P. gingivalis znajdowało się w zwapniałych zastawkach aortalnych. Choć nie była ona najliczniej występującym drobnoustrojem, to właśnie jej obecność najbardziej różniła zastawki z CAVS od zastawek bez tej choroby. To nieoczekiwane odkrycie skłoniło nas do zbadania jej potencjalnej roli w rozwoju zwężenia zastawki aortalnej – powiedział dr Chenyang Li z Fuwai Hospital – National Center for Cardiovascular Diseases w Pekinie, współautor badania.

Badania na myszach wskazują na rolę stanu zapalnego

Aby zweryfikować tę hipotezę, zespół przeprowadził eksperymenty na myszach. Zwierzętom podawano żywe lub unieczynnione termicznie bakterie P. gingivalis, obserwując, czy dochodzi do ich gromadzenia się w zastawkach aortalnych, nasilenia zwapnienia oraz rozwoju objawów zwężenia zastawki. Część zwierząt otrzymywała profilaktycznie antybiotyki, natomiast u innych wyłączono genetycznie szlak zapalny związany z interleukiną-1β (IL-1β), co przerwało silną pętlę prozapalną w organizmie.

Badania wykazały, że wielokrotna ekspozycja na żywe bakterie prowadziła do ich akumulacji w zastawkach aortalnych, nasilenia zwapnienia oraz rozwoju zmian przypominających zwężenie zastawki aortalnej. Zastosowanie antybiotyków ograniczało te niekorzystne efekty.

Naukowcy zaobserwowali również, że P. gingivalis aktywowała produkcję interleukiny-1β – białka odgrywającego kluczową rolę w rozwoju stanu zapalnego. Gdy u myszy genetycznie wyeliminowano IL-1β, zarówno zwapnienie zastawek, jak i objawy choroby uległy wyraźnemu zmniejszeniu mimo obecności bakterii.

Higiena jamy ustnej może mieć znaczenie także dla serca

– Najważniejszy wniosek jest prosty: należy dbać o zdrowie jamy ustnej. Prawidłowa higiena oraz leczenie chorób przyzębia są istotne dla ogólnego stanu zdrowia i mogą również przynosić korzyści dla układu sercowo-naczyniowego. Jest jeszcze zbyt wcześnie, aby rekomendować konkretne metody zapobiegania CAVS, jednak nasze wyniki sugerują, że zdrowie przyzębia może stanowić ważny element tej układanki – dodał dr Li.

Do wyników odniosło się również kierownictwo American Heart Association. – Badanie to wzmacnia rosnącą liczbę dowodów wskazujących, że zdrowie jamy ustnej i zdrowie serca są ze sobą ściśle powiązane. Dla wielu osób regularne wizyty u dentysty stanowią jedyny kontakt z systemem ochrony zdrowia. Dlatego lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne odgrywają ważną rolę we wczesnym wykrywaniu chorób, w tym zapalenia przyzębia, co może przyspieszyć diagnostykę, poprawić wyniki leczenia i w konsekwencji ratować życie – powiedział dr Eduardo Sanchez, dyrektor ds. medycznych oraz profilaktyki w American Heart Association.

Autorzy zaznaczyli, że badanie ma istotne ograniczenia. Uzyskanych wyników nie potwierdzono dotychczas u ludzi, dlatego nie można jeszcze wyciągać wniosków dotyczących zależności przyczynowo-skutkowej. W celu weryfikacji obserwacji rozpoczęto już badanie kliniczne oceniające związek między zapaleniem przyzębia a zwapniającym zwężeniem zastawki aortalnej.

Źródło: https://newsroom.heart.org/

– U pacjentów, którzy przyjeżdżają na oddziały kardiologiczne z ostrymi zespołami wieńcowymi, czyli zawałami, stan zdrowia jamy ustnej bywa dramatyczny. Po udzieleniu pierwszej pomocy kardiologicznej wielu z nich jest kierowanych na sanację jamy ustnej – mówi dr hab. n. med. Maciej Czerniuk, specjalista w zakresie chirurgii stomatologicznej i periodontologii, adiunkt Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM. Jakie są związki między chorobami kardiologicznymi a zdrowiem jamy ustnej? Czy u pacjentów po rozpoznaniu choroby sercowo-naczyniowej świadomość dotycząca roli prawidłowej higieny jamy ustnej się zmienia? Zachęcamy do obejrzenia materiału filmowego!