Antybiotyki w stomatologii: badanie wskazuje na luki w ich stosowaniu

Mimo wysokiej świadomości zagrożeń związanych z antybiotykoopornością część dentystów nadal nie zawsze stosuje antybiotyki zgodnie z aktualną wiedzą i zaleceniami. Badanie przeprowadzone w Singapurze pokazuje, jak duże znaczenie dla decyzji dotyczących antybiotykoterapii mają zarówno czynniki kliniczne, jak i presja ze strony pacjentów oraz niepewność diagnostyczna.

Antybiotykooporność (Antimicrobial Resistance, AMR) jest jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnego zdrowia publicznego. Stomatologia ma w tym kontekście szczególne znaczenie – według danych przywołanych przez autorów badania antybiotyki przepisywane w związku z leczeniem stomatologicznym stanowią około 10% wszystkich recept na antybiotyki wystawianych w ochronie zdrowia na świecie. Wcześniejsze badania wskazują natomiast, że nawet 80% tych zaleceń może być niepotrzebnych lub niewłaściwych.

Duże różnice w decyzjach dotyczących antybiotykoterapii

Badanie przeprowadzone przez zespół z Wydziału Stomatologii National University of Singapore objęło 280 dentystów praktykujących w Singapurze. Naukowcy analizowali ich praktykę przepisywania antybiotyków, poziom wiedzy oraz postawy związane z antybiotykoterapią.

Wyniki wskazały na znaczące różnice w podejmowaniu decyzji dotyczących antybiotyków. Odsetek prawidłowych zaleceń – w zależności od przedstawionego scenariusza klinicznego – wynosił od zaledwie 6,5 do 97,7%.

Szczególnie niepokojące okazały się przypadki dotyczące periodontologii i chirurgii stomatologicznej. To właśnie w tych sytuacjach odsetek właściwych decyzji dotyczących antybiotykoterapii należał do najniższych.

Badacze zwrócili również uwagę na wpływ czynników niezwiązanych bezpośrednio z obrazem klinicznym. Gdy lekarz mierzył się m.in. z oczekiwaniem pacjenta dotyczącym otrzymania antybiotyku albo niepewnością diagnostyczną, odsetek prawidłowych decyzji spadał do 21,1-37,5%. Zdaniem autorów wskazuje to także na potrzebę zwiększania świadomości pacjentów, którzy powinni rozumieć, że antybiotyk nie zawsze jest konieczny w leczeniu infekcji stomatologicznych.

Wiedza o antybiotykooporności nie zawsze przekłada się na praktykę

Co istotne, większość uczestniczących w badaniu dentystów była świadoma znaczenia odpowiedzialnego stosowania antybiotyków i postrzegała AMR jako poważne zagrożenie. Jednocześnie badanie wykazało utrzymujące się luki w wiedzy oraz niespójności w praktyce przepisywania leków.

Autorzy podkreślili, że poprawa sytuacji wymaga wzmocnienia zasad racjonalnej antybiotykoterapii również w stomatologii. Wśród potencjalnych działań wymienili m.in. lepszą znajomość najnowszych lokalnych wytycznych dotyczących przepisywania antybiotyków, ukierunkowane szkolenia dla lekarzy dentystów oraz cyfrowe narzędzia wspierające podejmowanie decyzji klinicznych.

„Musimy być bardziej ostrożni i opierać się na dowodach”

Dr Charlene Goh – adiunkt na Wydziale Stomatologii National University of Singapore, dyrektor Discipline of Primary Dental Care & Population Oral Health, jedna z autorek badania – podkreśliła, że decyzja o przepisaniu antybiotyku często wynika z troski o bezpieczeństwo pacjenta.

– Większość dentystów przepisuje antybiotyki, ponieważ chce chronić swoich pacjentów, szczególnie gdy istnieje obawa dotycząca infekcji, obrzęku lub możliwości rozprzestrzenienia się zakażenia na cały organizm. Jednak antybiotykooporność oznacza, że musimy zachować większą ostrożność i opierać się na dowodach naukowych, gdy stosujemy antybiotyki. Pacjenci również odgrywają ważną rolę, rozumiejąc, że antybiotyki nie zawsze są potrzebne, a unikanie ich niepotrzebnego stosowania pomaga zachować ich skuteczność na sytuacje, w których są rzeczywiście konieczne – powiedziała.

Wyniki badania są szczególnie istotne w kontekście działań Singapuru na rzecz ograniczenia antybiotykooporności prowadzonych w ramach krajowych planów działania. Zdaniem badaczy stomatologia pozostaje obszarem, w którym racjonalizacja antybiotykoterapii może przynieść wymierne korzyści i pomóc zachować skuteczność antybiotyków dla przyszłych pokoleń.

Artykuł z wynikami badań pt. „Dental Antibiotic Prescribing Practices and Antimicrobial Resistance Knowledge in Singapore” został opublikowany w sierpniowym numerze czasopisma „International Dental Journal”.

Źródła: https://www.dentistry.nus.edu.sg

https://www.sciencedirect.com/

Czy stosowanie antybiotyków jako leków pierwszego rzutu w stanach zapalnych wokół implantu jest nadal uzasadnione? Mówi dr hab. n. med. Kornel Krasny – specjalista chirurgii stomatologicznej, wieloletni pracownik naukowo-dydaktyczny Zakładu Chirurgii Stomatologicznej WUM, absolwent New York University College of Dentistry, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Implantologii Stomatologicznej, biegły sądowy, lekarz sądowy Sądu Okręgowego w Warszawie. – Przede wszystkim trzeba sprawdzić, jaki jest powód tego stanu zapalnego. Jeśli jest on ostry, jeśli pojawia się wyciek treści ropnej albo pogarsza się stan ogólny pacjenta, to podanie antybiotyku jest wskazane – podkreśla ekspert.