Rola higienistek stomatologicznych w profilaktyce onkologicznej

Łatwość badania jamy ustnej pozwala na szybkie wykrycie stanów nowotworowych w najwcześniejszym stadium rozwoju. Bardzo ważną rolę w profilaktyce onkologicznej odgrywają higienistki stomatologiczne, które podczas wykonywania zabiegów higienizacyjnych mogą rozpoznać niepokojące zmiany w obrębie jamy ustnej pacjenta.

Według statystyk, nowotwory zajmują w naszym kraju drugie miejsce wśród przyczyn przedwczesnych zgonów, zaraz po chorobach serca i układu krążenia. Nowotwory jamy ustnej, szczęki oraz twarzy stanowią około 3% wśród wszystkich chorób nowotworowych. Niestety, wiele z nich kończy się śmiercią pacjentów, gdyż zmiany w obrębie jamy ustnej są przez nich najzwyczajniej w świecie niezauważane oraz lekceważone. Wyleczalność raka jest natomiast ściśle uzależniona od szybkiego rozpoznania i wprowadzenia ukierunkowanego leczenia. Dlatego w profilaktyce onkologicznej nowotworów jamy ustnej nieoceniona jest rola lekarzy dentystów oraz higienistek stomatologicznych, którzy podczas leczenia lub zabiegów profilaktycznych mogą rozpoznać niepokojące zmiany oraz pokierować pacjenta na dalszą diagnostykę.

Wśród najczęściej występujących stanów przedrakowych wyróżnia się:

• leukoplakię (rogowacenie białe) – dotyczy przede wszystkim palaczy między 40. a 50. rokiem życia, umiejscawia się na wewnętrznej stanie policzków, rzadziej na podniebieniu, wyrostkach zębodołowych i wargach, w zależności od stopnia zaawansowania ma postać zmętnienia nabłonka, białych plam, twardych białawych okręgów z nadżerkami lub białawych brodawek;
• erytroplakię (rogowacenie różowe) – pojawia się przede wszystkim na błonie śluzowej policzków, języku lub wargach, ma postać czerwonej, błyszczącej plamy, której towarzyszy zgrubienie i rogowacenie nabłonka;
• brodawczaka rogowaciejącego – jest to zazwyczaj pojedynczy, osobny guzek pokryty grubą warstwą zrogowaciałego nabłonka (rzadziej występuje mnogo), może pojawić się w zasadzie w każdym miejscu w jamie ustnej,
• przewlekłe złuszczające zapalenie gruczołów śluzowych wargi dolnej – spowodowane stałym wydzielaniem śliny przez gruczoły ślinowe oraz współistniejące odczyny zapalne, które mogą przekształcić się w zmiany nowotworowe,
• zespól Plummera-Vinsona – choroba będąca efektem niedoborów żelaza, objawia się wygładzeniem i pieczeniem języka, a także zapaleniem kącików ust, które może przekształcić się w zmiany nowotworowe, dotyczy przede wszystkim kobiet w okresie przekwitania.

Podczas wykonywanych zabiegów higienistka stomatologiczna może jako pierwsza wykryć ewentualne nieprawidłowości w wyglądzie błon śluzowych jamy ustnej pacjenta. W takich przypadkach warto zwrócić się o konsultację do lekarza stomatologa oraz pokierować pacjenta na badania diagnostyczne. Należy również zwracać uwagę na obecność czynników drażniących, takich jak niedopasowane protezy czy źle wykonane wypełnienia, które również zwiększają ryzyko zmian nowotworowych. Niezwykle istotna w pracy higienistek stomatologicznych jest również edukacja pacjentów w zakresie profilaktyki onkologicznej, obejmująca zarówno zasady prawidłowej higieny jamy ustnej, jak i ogólnie rozumiany zdrowy styl życia.

O „współpracy” lekarzy dentystów z onkologami mówi prof. Arkadiusz Jeziorski, kierownik Kliniki Chirurgii Onkologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

AF