Profilaktyka fluorkowa – fluoryzacja egzogenna (kontaktowa)

Jednymi z najpopularniejszych sposobów fluoryzacji stosowanych do tej pory, są metody: Knutsona, Berggrena-Welandera i Torella.

Metoda Knutsona sięga końca lat 40. XX wieku. Polega ona na wcieraniu w zęby 2% roztworu fluorku sodu. Zabieg przeprowadza się 4-krotnie w odstępach tygodnia. Pierwszy etap polega na dokładnym oczyszczeniu zębów z płytki nazębnej – ten krok pacjent może wykonać samodzielnie przy pomocy szczoteczki i pasty do zębów po uprzednim instruktażu na temat prawidłowego szczotkowania. Następnie zęby muszą być zabezpieczone przed dostępem śliny (np. przy pomocy ślinociągu lub wałeczków) oraz osuszone – dopiero wtedy można zaaplikować na nie roztwór, używając do tego np. kuleczki waty, pędzelka lub aplikatura. Roztwór pozostawia się na zębach przez 4 minuty. Następnie usuwa się roztwór z jamy ustnej, za pomocą gazika lub waty. Zaleca się także, aby pacjent dokładnie wypluł ślinę, ale bez płukania jamy ustnej wodą. Po zabiegu nie powinno się pić oraz jeść przez pół godziny.

Metoda Berggrena-Welandera może być stosowana u dzieci powyżej 6. roku życia, które potrafią prawidłowo szczotkować zęby oraz wypluwać płyn. Zęby szczotkuje się szczotką zwilżoną 0,5-1% roztworem przez 3 minuty. Zabieg powtarza się 5-krotnie w odstępach 2-tygodniowych. Obecnie najczęściej stosuje się roztwory (6-9 kropli) i żele (05-1 cm żelu), podawane bezpośrednio na szczoteczkę. Ta metoda może być z powodzeniem przeprowadzana w szkołach pod kontrolą lekarza, higienistki lub przeszkolonego nauczyciela.

Metoda Torella może być również stosowana u dzieci powyżej 6. roku życia. Polega na płukaniu jamy ustnej 0,2% roztworem fluorku sodu. Płukać jamę ustną należy przez 3-5 minut. Zabieg należy powtarzać co 2 tygodnie przez cały rok szkolny. Ta metoda może być przeprowadzana w szkołach pod okiem wykwalifikowanego personelu.

Inne metody fluoryzacji kontaktowej:

Lakierowanie zębów jest metodą skuteczną, ponieważ lakier utrzymuje się na zębach od kilku godzin do kilku dni, dzięki czemu szkliwo zostaje w znaczny sposób wzbogacone we fluor. Lakiery mogą być stosowane w celach profilaktycznych, jak również jako środek wspomagający leczenie próchnicy w różnych stopniu zaawansowania, leczeniu odwapnień szkliwa lub znoszeniu nadwrażliwości zębów po skalingu. Lakierowanie powtarza się najczęściej 2 razy w roku lub 4 razy w roku w przypadku osób z dużym ryzykiem rozwoju próchnicy. Zabieg może być przeprowadzany zarówno na zębach mlecznych, jak i stałych.

Inną metodą stosowaną przy profesjonalnych zabiegach higienicznych jest pianka fluorkowa. Zawiera ona 1% fluoru i nakłada się ją na specjalny aplikator. Po oczyszczeniu i osuszeniu zębów pacjent powinien lekko zacisnąć zęby na łyżce z nałożoną pianką i tak wytrzymać przez 4 minuty. Po zabiegu nie powinno się jeść ani pić przez ok. 30 minut.

Pasty do zębów zawierają zazwyczaj 0,1% fluoru, co w przypadku szczotkowania zębów kilka razy dziennie stanowi bezpieczną dawkę oraz jest skutecznym środkiem wspomagającym profilaktykę próchnicy. Należy jednak uważać w przypadku dzieci, które mają skłonności do połykania pasty oraz niedokładnego wypluwania śliny. Z tego powodu u dzieci poniżej 6. roku życia zaleca się stosowanie past do zębów o niższej zawartości fluoru, dzięki czemu niweluje się ryzyko wystąpienia fluorozy.

Płukanki fluorkowe mogą być dobrym uzupełnieniem codziennej higieny jamy ustnej. Płukanki do stosowania na co dzień zawierają zazwyczaj 0,05% fluorku sodu, natomiast płukanki do stosowania raz w tygodniu – 0,2% fluorku sodu. Płukanie jamy ustnej płukankami z dodatkiem fluorków jest zalecane szczególnie osobom powyżej 6. roku życia, u których stwierdzono wyższe ryzyko wystąpienia próchnicy.

Źródło: „Stomatologia wieku rozwojowego”

Przeczytaj również:

Profilaktyka fluorkowa – fluoryzacja endogenna

Fluor nie zawsze korzystny

KeL