Najczęściej pomijane miejsca podczas szczotkowania. Co wykazały badania?

Nawet osoby, które szczotkują zęby codziennie i poświęcają na to odpowiednio dużo czasu, mogą pozostawiać na swoim uzębieniu znaczne ilości płytki nazębnej. Badanie naukowców z Uniwersytetu Narodowego w Seulu wykazało, że aż 1/3 wewnętrznych powierzchni zębów nie jest w ogóle czyszczona podczas codziennego szczotkowania. Zdaniem autorów, ważniejsze od długości szczotkowania jest dokładne oczyszczenie wszystkich powierzchni zębów.

Regularne szczotkowanie zębów jest podstawą profilaktyki próchnicy i chorób przyzębia. Nie zawsze jednak oznacza skuteczne usuwanie płytki bakteryjnej. Najnowsze badanie naukowców z Korei Południowej wykazało, że wiele osób pomija podczas szczotkowania trudno dostępne miejsca, zwłaszcza językowe powierzchnie zębów trzonowych. To właśnie tam najczęściej pozostaje biofilm bakteryjny, który sprzyja rozwojowi próchnicy oraz demineralizacji szkliwa.

Co trzecia wewnętrzna powierzchnia zęba pozostaje nieoczyszczona

Badanie przeprowadził zespół prof. Jo Hyeon-jae z Wydziału Stomatologii Uniwersytetu Narodowego w Seulu. Naukowcy przeanalizowali sposób szczotkowania zębów u 88 dorosłych osób. Aby jak najdokładniej ocenić ich codzienne nawyki higieniczne, wykorzystali system pięciu kamer rejestrujących szczotkowanie z różnych perspektyw – z przodu, z boków oraz z góry i z dołu.

Analiza nagrań pozwoliła ocenić kierunek ruchów szczoteczki, czas poświęcony poszczególnym grupom zębów oraz zakres powierzchni, do których rzeczywiście docierało włosie.

Wyniki okazały się zaskakujące. Badacze stwierdzili, że 33,2% powierzchni językowych zębów nie było w ogóle oczyszczanych podczas codziennego szczotkowania. Najwięcej płytki nazębnej pozostawało na wewnętrznych powierzchniach dolnych zębów trzonowych. To właśnie te trudno dostępne miejsca wymagają większej uwagi podczas codziennej higieny jamy ustnej.

Dokładność ważniejsza niż czas szczotkowania

Naukowcy sprawdzili również, które czynniki najbardziej wpływają na skuteczność usuwania płytki bakteryjnej.

Okazało się, że o efektywności szczotkowania nie decydowała konkretna technika szczotkowania ani ilość użytej pasty do zębów. Najsilniejszy związek z poziomem płytki nazębnej miało natomiast to, jak dokładnie oczyszczano każdą powierzchnię zęba.

Osoby poświęcające na szczotkowanie danej powierzchni ponad 5 sekund osiągały niższe wskaźniki płytki nazębnej niż uczestnicy, którzy czyścili ją krócej. Jednocześnie stopień zużycia szczoteczki, rodzaj wykonywanych ruchów czy ilość pasty nie miały samodzielnego wpływu na wyniki po uwzględnieniu pozostałych czynników.

W praktyce oznacza to, że nawet kilkuminutowe szczotkowanie może być niewystarczające, jeśli większość czasu poświęcana jest łatwo dostępnym powierzchniom przednich zębów. Znacznie większe znaczenie ma równomierne rozłożenie czasu szczotkowania na wszystkie powierzchnie uzębienia.

Pozostawiona płytka sprzyja demineralizacji szkliwa

W jamie ustnej człowieka żyje ponad 700 gatunków bakterii. Część z nich rozkłada cukry pozostające po posiłkach, wytwarzając kwasy. Jeśli kwaśne środowisko utrzymuje się przez dłuższy czas, dochodzi do stopniowej demineralizacji szkliwa. Uszkodzone szkliwo staje się mniej skuteczną barierą ochronną, co ułatwia bakteriom przenikanie do głębszych tkanek zęba i zwiększa ryzyko rozwoju próchnicy. Ponieważ szkliwo nie regeneruje się samoistnie po znacznym uszkodzeniu, kluczowe znaczenie ma skuteczne usuwanie płytki nazębnej, zanim dojdzie do powstania ubytków.

Autorzy badania podkreślili, że w profilaktyce próchnicy dużą rolę odgrywają również dodatkowe metody higieny – zwłaszcza stosowanie nici dentystycznych lub szczoteczek międzyzębowych, które docierają do trudno dostępnych przestrzeni między zębami. To właśnie te obszary są drugim najczęściej pomijanym miejscem podczas codziennej higieny.

– W profilaktyce próchnicy nie liczy się wyłącznie częstotliwość szczotkowania. Równie ważne jest świadome docieranie do wszystkich powierzchni zębów – zwłaszcza wewnętrznych powierzchni dolnych trzonowców oraz przestrzeni międzyzębowych, które najłatwiej przeoczyć podczas codziennej higieny – podsumowano w artykule „Behavioural Determinants of Post-Brushing Dental Plaque Levels: A Video-Based Analysis” opublikowanym na łamach „International Journal of Dental Hygiene”.

Źródło: https://www.dongascience.com

https://onlinelibrary.wiley.com

Zaangażowanie pacjenta w codzienną higienę jamy ustnej jest kluczowym czynnikiem, który wpływa na skuteczność wszystkich działań profilaktycznych. W jaki sposób można go motywować i zachęcać do tego, by regularnie oraz prawidłowo wdrażał przekazywane zalecenia? Przydatne w tym zakresie mogą być np. aplikacje mobilne do szczoteczek elektrycznych, ale jak podkreśla dypl. hig. stom. Katarzyna Obarska, ważne jest także to, aby dostosowywać sposób komunikacji do wieku pacjenta czy jego indywidualnej sytuacji klinicznej. – W mojej ocenie dostosowanie przekazu do poziomu odbiorcy jest bardzo istotne. Inaczej motywuję pacjenta gerostomatologicznego, a inaczej rozmawiam z nastolatkiem – mówi ekspertka, higienistka stomatologiczna i magister pielęgniarstwa, promotorka zdrowego stylu życia, edukatorka m.in. z zakresu diabetologii, onkologii i geriatrii.