Leki, minerały i jama ustna – na co powinna zwracać uwagę higienistka?

Gdy pacjent przychodzi do gabinetu z problemem suchości w ustach, pieczeniem języka czy nawracającymi stanami zapalnymi dziąseł, pierwszą reakcją jest często poszukiwanie przyczyny w higienie jamy ustnej lub diecie. Źródłem tych dolegliwości mogą być jednak również przyjmowane leki lub niedobory ważnych składników mineralnych i witamin. Jama ustna bardzo szybko reaguje na zmiany zachodzące w organizmie, dlatego personel stomatologiczny może jako pierwszy zauważyć sygnały świadczące o problemach ogólnoustrojowych.

Wiele powszechnie stosowanych leków może wpływać na stan tkanek jamy ustnej. Dotyczy to między innymi preparatów stosowanych w leczeniu nadciśnienia, cukrzycy, chorób tarczycy czy depresji. Jednym z najczęstszych działań niepożądanych jest zmniejszone wydzielanie śliny, czyli kserostomia. Niedobór śliny sprzyja rozwojowi próchnicy, zwiększa ryzyko infekcji grzybiczych oraz utrudnia naturalne oczyszczanie powierzchni zębów.

Niektóre leki mogą również powodować zmiany w tkankach miękkich jamy ustnej. U pacjentów obserwuje się czasem przerost dziąseł, pieczenie języka, zaburzenia smaku lub wolniejsze gojenie się ran. Objawy te nie zawsze są od razu kojarzone z farmakoterapią, dlatego dokładny wywiad medyczny ma w gabinecie stomatologicznym ogromne znaczenie.

Niedobory witamin i minerałów

Istotną rolę w utrzymaniu zdrowia jamy ustnej odgrywają także składniki odżywcze. Niedobory witamin z grupy B, witaminy D, cynku czy wapnia mogą prowadzić do zmian w obrębie błony śluzowej, zwiększonej podatności na stany zapalne oraz problemów z regeneracją tkanek. Co więcej, niektóre leki mogą utrudniać wchłanianie tych substancji lub zwiększać ich zapotrzebowanie w organizmie.

Objawy niedoborów bywają widoczne właśnie w jamie ustnej. Mogą to być m.in. zapalenie języka, pęknięcia w kącikach ust, nadwrażliwość błony śluzowej czy częstsze infekcje. Z tego powodu obserwacja tkanek miękkich powinna być stałym elementem każdej wizyty profilaktycznej.

Rola higienistki stomatologicznej

Higienistka stomatologiczna odgrywa ważną rolę w rozpoznawaniu czynników, które mogą wpływać na zdrowie jamy ustnej pacjenta. Podczas wizyty warto dokładnie analizować listę przyjmowanych przez pacjenta leków oraz zwracać uwagę na objawy, które mogą wskazywać na ich działania niepożądane. Rozmowa z pacjentem na temat stylu życia, diety i ogólnego stanu zdrowia często dostarcza dodatkowych informacji pomagających określić przyczynę występujących problemów.

W niektórych sytuacjach wskazana jest również edukacja pacjenta. Wyjaśnienie, że określone leki mogą powodować kserostomię czy zwiększać ryzyko próchnicy, pomaga wprowadzić odpowiednie działania profilaktyczne. Może to obejmować częstsze wizyty kontrolne u dentysty, stosowanie preparatów nawilżających jamę ustną bądź modyfikację codziennej higieny.

Jama ustna jest wskaźnikiem zdrowia ogólnego

Zmiany, jakie występują w jamie ustnej, często odzwierciedlają procesy zachodzące w całym organizmie. Dlatego dokładna obserwacja tkanek oraz uważny wywiad medyczny mogą pomóc w wykryciu problemów, które nie zawsze są oczywiste dla pacjenta. Współpraca między personelem stomatologicznym a lekarzami innych specjalności pozwala skuteczniej zadbać o zdrowie pacjentów i zapobiegać poważniejszym powikłaniom.

Źródło: https://www.dentistryiq.com/

– Skuteczny instruktaż higieny jamy ustnej to przede wszystkim instruktaż spersonalizowany, dobrany indywidualnie do potrzeb pacjentów, uwzględniający ich wiek, styl życia, pracę, zdolności manualne, możliwości finansowe, ale przede wszystkim miejsca retencyjne, czyli stan kliniczny jamy ustnej, z jakim mamy do czynienia – mówi dypl. hig. stom. mgr Jolanta Bartoszuk, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wiceprezes Sekcji Profilaktyki i Promocji Zdrowia PTS-u, autorka i współautorka artykułów z zakresu profilaktyki stomatologicznej, prowadząca wykłady, kursy oraz szkolenia dla asystentek i higienistek stomatologicznych.