Fluor nie zawsze korzystny

Fluor jest pierwiastkiem, który pełni dużą rolę w rozwoju zębów i kości. Szacuje się, że w Polsce spożywa się 0,5-1,2 mg, z czego 2/3 z wodą i 1/3 z pokarmami. Natomiast maksymalne bezpieczne spożycie fluoru to 4-6 mg – jest to dawka, która dobrze się wchłania, a nadmiar może zostać wydalony z organizmu. W przypadku spożycia zbyt dużej ilości fluoru (ponad 6 mg) organizm nie jest w stanie wydalić jego nadmiaru, co może doprowadzić do powstania fluorozy. Optymalną dawką jest 1 mg fluoru na dobę.

Większość fluoru, który jest dostarczany do organizmu, znajduje się z wodzie oraz pożywieniu. Do produktów bogatych we fluor można zaliczyć: ryby, ryż, groszek, szpinak, wiśnie, cielęcina, ciemny chleb, a także różne rodzaje herbaty (w tym popularne w Polsce czarna i zielona). Z badań japońskich naukowców wynika, że jedna filiżanka herbaty zawiera od 0,19-0,31 mg fluoru, co oznacza, że dzienne zapotrzebowanie na fluor zostaje zaspokojone po wypiciu 3-5 filiżanek napoju.

Choć fluor wpływa bardzo korzystnie na zdrowie zębów, to są przypadki, kiedy jego stosowanie jest niewskazane. Na ostre zatrucia fluorem są narażeni pracownicy przemysłu, szczególnie osoby pracujące przy produkcji nawozów sztucznych, hut aluminium lub w kopalniach kriolitu. Zatrucie fluorem daje bardzo silne objawy, w tym ostry ból brzucha, wymioty i biegunkę, porażenie nerwów, zaburzenia oddychania, zaburzenia pracy serca. Są to jednak pojedyncze przypadki.

Zdecydowanie więcej osób jest narażonych na przewlekłe zatrucie fluorem (fluorozę). Fluoroza pojawia się przy spożywaniu ponad 20 mg fluoru na dobę. Zatrucie może przybierać różne formy w zależności od źródeł fluoru, z których jest on pobierany do organizmu:

– fluoroza endemiczna – w przypadku naturalnego nadmiaru fluoru w wodzie pitnej;
– fluoroza przemysłowa – charakterystyczna dla niektórych gałęzi przemysłu; jej objawami są zmiany w kościach (nieodwapnienie, przewapnienie, pojawianie się wyrośli kostnych, zwapnienia części miękkich lub usztywnienie kręgosłupa);
– fluoroza „z sąsiedztwa” – występuje u osób mieszkających w pobliżu dużych zakładów przemysłowych;
– fluoroza pokarmowa – pojawia się w przypadku zbyt dużych ilości fluoru w spożywanym pożywieniu lub wodach mineralnych do picia.
– fluoroza lekowa – jest skutkiem spożycia zbyt dużych dawek leczniczych lub profilaktycznych fluorków.

Objawy
We wczesnym stadium fluorozy pojawiają się charakterystyczne zmiany szkliwa – tzw. szkliwo plamkowe. Plamki mogą przyjmować różną postać, od białych do brunatnych. Mogą pojawiać się także bruzdy. Na występowanie fluorozy są narażeni mieszkańcy np. silnie uprzemysłowionych regionów lub miejsc, w których występuje bardzo duże stężenie fluoru w wodzie pitnej (np. Malbork, gdzie na fluorozą zostało dotkniętych 82% mieszkańców w wieku 18-22 lat). Co ciekawe, zauważono związek z występowaniem szkliwa plamkowego, a znaczną redukcją próchnicy. Niestety, zdaniem niektórych badaczy, nadmierna ilość fluoru w wodzie pitnej sprawia, że szkliwo jest niedojrzałe, niewystarczająco zmineralizowane. A przez to bardziej podatne na próchnicę.

Zapobieganie
Badacze zauważyli, że na występowanie szkliwa plamkowego może mieć wpływ nieprawidłowa dieta. Zmiany pojawiają się znacznie częściej u dzieci, które są źle odżywiane. Bardzo ważne jest dostarczanie do organizmu odpowiednich ilości białka i witamin, przede wszystkim witaminy C. Wpływ może mieć także miejsce zamieszkania, ilość przyjmowanego fluoru w okresie dzieciństwa (nie powinno ono przekraczać 0,5 mg w pierwszym roku życia dziecka) czy przyjmowane leki. Do powstania fluorozy może się przyczynić także połykanie pasty do zębów z fluorem przez małe dzieci.

Pomimo ryzyka przedawkowania fluoru profilaktyka fluorkowa pełni bardzo ważną rolę w zapobieganiu występowania próchnicy. O sposobach przeprowadzania profilaktyki fluorkowej w następny poniedziałek.

Źródło: „Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych”

KeL