E-papierosy: coraz więcej problemów związanych z jamą ustną
Podczas wykładu wygłoszonego w trakcie Yankee Dental Congress 2023 w Bostonie (USA) higienistka stomatologiczna Jamie Collins omówiła historię, trendy oraz statystyki dotyczące e-papierosów. Podkreśliła, że problem ten jest bardziej rozpowszechniony niż się wydaje, a szczególnie niepokojące może być to, że e-palaczy przybywa najszybciej w najmłodszej grupie wiekowej. Wraz z rosnącą popularnością e-papierosów pojawia się też coraz więcej problemów w zakresie zdrowia jamy ustnej.
W wielu państwach widoczny jest trend odchodzenia od palenia tradycyjnych papierosów na rzecz papierosów elektronicznych, które przez użytkowników są często postrzegane jako „zdrowsza” alternatywa. Szczególnie niepokojące może być to, że e-palaczy przybywa najszybciej w najmłodszej grupie wiekowej.
Niestety wraz z rosnącą popularnością e-papierosów pojawia się też więcej problemów w zakresie zdrowia jamy ustnej, które mogą wynikać z ich używania. Amerykański portal DentistryIQ.com podpowiada, o czym w takiej sytuacji powinni wiedzieć lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne oraz jak mogą pomóc swoim pacjentom.
W obliczu wciąż rosnącej popularności produktów do wapowania wykazano, że najskuteczniejsze sposoby, poprzez które osoby związane zawodowo z opieką stomatologiczną mogą pomóc swoim pacjentom, to działania będące już częścią ich pracy, w tym zalecenia dotyczące zabiegów higienicznych oraz edukowanie pacjentów.
Podczas wykładu „Wapowanie: realna alternatywa, czy czające się niebezpieczeństwo?” („Vaping: A viable alternative? Or danger in the air”) przeprowadzonego w trakcie Yankee Dental Congress 2023 w Bostonie (USA) higienistka stomatologiczna Jamie Collins omówiła historię, trendy oraz statystyki dotyczące e-papierosów. Podkreśliła, że problem ten jest bardziej rozpowszechniony niż może się wydawać.
Choć używanie e-papierosów nie jest dla stomatologa tak widoczne, jak oznaki palenia tradycyjnych papierosów, każdy pracownik medyczny gabinetu dentystycznego powinien być pewny tego, że tacy pacjenci trafiają i do niego. – Jeśli myślisz, że twoi pacjenci tego nie robią, jesteś w błędzie. I jest ich więcej niż ci się wydaje – powiedziała Jamie Collins.
Używanie e-papierosów wśród nastolatków w USA gwałtownie wzrasta
W latach 2019-2021 użycie e-papierosów w Stanach Zjednoczonych wzrosło aż o 1800%. Po „elektroniczny dymek” sięga już 1 na 20 Amerykanów, ale w grupie wiekowej 18-29 lat jest on znacznie popularniejszy – pali 1 na 5 osób. Bardzo źle w tych statystykach wypadają także młodsi nastolatkowie.
W 2021 roku e-papierosy paliło ponad 3,6 mln amerykańskich nastolatków. Podczas wykładu Jamie Collins podała również, że:
– używanie e-papierosów przez uczniów gimnazjum (middle school – dzieci w wieku 10-14 lat) wzrosło o 78% w latach 2017–2018,
– używanie e-papierosów przez uczniów liceum (high school – do 18 lat) wzrosło o 48% w latach 2017-2018,
– według danych Centrów ds. Kontroli Zachorowań i Profilaktyki (CDC) w 2022 roku po tradycyjne papierosy sięgało 4% uczniów gimnazjum oraz prawie 17% uczniów szkół średnich,
– zdaniem FDA w 2022 roku e-papierosy paliło 10% gimnazjalistów oraz 10% licealistów w USA.
Chociaż wiele długoterminowych skutków palenia przez nastolatków nie jest jeszcze poznanych, niektóre zaczynają być widoczne. Przykładowo – mimo że jednym z rzekomych celów wapowania jest pomoc użytkownikom w rzuceniu palenia papierosów, wielu młodych ludzi używających e-papierosów pali również klasyczne papierosy lub może być bardziej skłonnych do tego w przyszłości.
Dlaczego nastolatkowie sięgają po e-papierosy? Z tych samych powodów, dla których poprzednie pokolenia nastolatków i dorosłych zaczęły palić papierosy. – Palą po to, aby zobaczyć, jak to jest, aby poczuć się dobrze lub żeby „być na haju”, ponieważ „wygląda to fajnie” lub też dlatego, że są już uzależnieni. Jest to tak wszechobecne wśród nastolatków, ponieważ używanie e-papierosa to tylko naciśnięcie przycisku – powiedziała Collins.
Ubytki, kserostomia, stany zapalne, halitoza, zaburzenia smaku
W listopadzie 2022 roku opublikowano pierwsze badanie, w którym oceniono związek pomiędzy wapowaniem a zwiększonym ryzykiem próchnicy zębów. Wykazano w nim, że pacjenci, którzy używają e-papierosów, są bardziej narażeni na większe ryzyko pojawienia się ubytków.
W badaniu tym, przeprowadzonym na Tufts University School of Dental Medicine w Bostonie, przeanalizowano dane około 13 000 pacjentów w wieku 16 lat i starszych, którzy leczyli się w klinikach Tufts w latach 2019-2022. Wykazano, że 79% pacjentów, którzy palą e-papierosy, zostało uznanych za osoby o wysokim ryzyku próchnicy, w porównaniu z 60% uczestników z grupy kontrolnej.
Jaki jest tego skutek? Jamie Collins powiedziała, że objawia się to na różne sposoby, ale często „słyszy od lekarzy o tym, że młodzi pacjenci nagle mają trzy lub cztery ubytki”. Inne objawy stosowania e-papierosów, które manifestują się w jamie ustnej to kserostomia, zwiększone ryzyko chorób przyzębia, stany zapalne, halitoza, uczucie zmienionego smaku oraz ból języka.
Jak możemy pomóc młodemu pacjentowi?
Nastolatkowie często nie chcą przyznać się do tego, że sięgają po papierosy w wersji elektronicznej. Zamiast pytać ich o to bezpośrednio, Jamie Collins zasugerowała, by rozpocząć rozmowę od pytania, czy młody pacjent zna osoby, które palą e-papierosy, a następnie przejść do działania. – Takie podejście otwiera dialog w mniej „przerażający sposób”. To dialog, w przeciwieństwie do oskarżenia. Trudno jest rzucić palenie i musimy zdawać sobie z tego sprawę, ale powinniśmy zrobić, co tylko możemy, aby pomóc pacjentom, nawet jeśli nie są gotowi lub nie mogą rzucić palenia – dodała.
Takie podejście lekarza czy higienistki obejmuje dialog z młodym palaczem na temat pielęgnacji jamy ustnej w domu – prawidłowego i efektywnego używania szczoteczki do zębów (np. elektrycznej), szczoteczki międzyzębowej, irygatora, nici dentystycznej oraz płynów do płukania ust. Nie mniej istotne jest zachęcanie do korzystania z zabiegów dostępnych w gabinecie dentystycznym, takich jak stosowanie lakieru fluorkowego, którego akceptacja wzrasta, jeśli wyjaśni się pacjentowi, dlaczego jest on pomocny.
– Obserwujemy – na szczęście – trend włączania higienistek w całościowy proces leczenia pacjenta. Jest to zjawisko przynoszące bardzo dużo korzyści – mówi dr hab. n. med. Anna Skurska o roli higienistek stomatologicznej we współczesnej stomatologii. Jakie są konkretnie kluczowe zadania higienistek? W czym mogą wspierać, a nawet zastępować lekarza dentystę? Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego!
T.H.
Przewiń, aby wideo odtworzyło się z dźwiękiem
Lazy loading aktywny – odtwarzanie rozpocznie się po pojawieniu się nagrania w kadrze
