Dieta wegańska a zdrowie jamy ustnej – za i przeciw

Weganizm w różnych populacjach na całym świecie zyskuje coraz większą popularność. O tym, jaki jest wpływ diety wegańskiej na zdrowie jamy ustnej, informuje w swoim materiale brytyjski portal stomatologiczny Dentist.co.uk.

Osób, które wykluczyły ze swojego menu wszystkie produkty odzwierzęce – takie jak mięso, mleko, miód, nabiał czy jajka – wciąż przybywa. Z dostępnych danych wynika, że największy odsetek wegan żyje w Indiach (nawet 40%), Meksyku (19%), Chinach i Brazylii (po 14%), w Australii, Argentynie, Finlandii i Szwecji (po 12%). W Polsce weganów jest około 9%, a w Wielkiej Brytanii – 8%.

Coraz powszechniejszy weganizm zmienił sposób, w jaki osoby zawodowo związane ze stomatologią postrzegają zależność między dietą a zdrowiem jamy ustnej. Roślinne alternatywy dla mięsa zawierają inne składniki odżywcze i minerały niż produkty, które mają zastąpić. Przy szacunkowej liczbie 25 milionów osób na całym świecie, które próbują diety roślinnej, niemała część pozostanie przy nowej diecie. A zarówno ci, którzy chcą tylko spróbować weganizmu, jak i ci, którzy już go praktykują, powinni mieć wiedzę na temat plusów i minusów diety wegańskiej w kontekście stanu jamy ustnej – po to, aby zachować zdrowie i dobre samopoczucie.

Korzyści wynikające z weganizmu

Jest wiele powodów, dlaczego ludzie wybierają dietę wegańską, a najważniejsze z nich to brak zgody na zabijanie zwierząt, zdrowie (w tym unikanie chemikaliów i hormonów znajdujących się w mięsie), troska o środowisko, czynniki religijne, ciekawość czy niechęć do smaku mięsa i produktów odzwierzęcych. Weganizm jest również uważany za zdrowszy – z prowadzonych badań wynika, że gdyby wszyscy mieszkańcy Anglii przeszli na weganizm, pozwoliłoby to tamtejszej służbie zdrowia zaoszczędzić rocznie 6,7 mld funtów szterlingów, czyli równowartość 35 mld zł.

Bezpośrednią korzyścią dla zdrowia jamy ustnej wynikającą z diety roślinnej jest jej bogactwo w składniki odżywcze. Weganie często spożywają w swoich posiłkach zielone warzywa liściaste, orzechy i nasiona, które zawierają minerały wzmacniające zęby, takie jak wapń i fosfor. Jedzenie owoców i warzyw w diecie wegańskiej oznacza dostarczanie organizmowi przeciwutleniaczy, które neutralizują wolne rodniki związane z cukrzycą, chorobami układu krążenia i nowotworami. Dlatego pracownicy służby zdrowia powinni zalecać dietę z większą ilością owoców i warzyw pacjentom bardziej narażonym na te schorzenia.

Konieczność suplementacji

Jednak jak dowiedziono w licznych badaniach, dieta wegańska może również negatywnie wpływać na zdrowie jamy ustnej. Niektóre mięsa i produkty mleczne zawierają składniki odżywcze, które weganom trudno zastąpić. Żelazo, niezbędne do produkcji hemoglobiny i zapobiegania anemii, występuje głównie w mięsie i rybach, podczas gdy cynk, ważny dla wzrostu i odporności, jest lepiej przyswajany z produktów odzwierzęcych niż roślinnych. Inne trudniej dostępne składniki to witamina B 12 i kwasy tłuszczowe omega-3. Dlatego należy zalecać ich suplementację, aby utrzymać zdrowie ogólne, a zarazem ograniczyć ryzyko chorób jamy ustnej.

Potencjalne ryzyko

Dowiedziono też, że część wegan może być bardziej podatna na demineralizację szkliwa i występowanie białych plam na zębach. Może to wynikać z zastępowania produktów odzwierzęcych węglowodanami bogatymi w skrobię i cukier oraz z częstego podjadania. Roślinne alternatywy są zwykle mniej kaloryczne niż mięso i nabiał, przez co weganie mogą częściej sięgać po przekąski, aby osiągnąć zalecaną dzienną liczbę kalorii. Natomiast spożywanie przekąsek w ciągu dnia, zwłaszcza suszonych owoców, zwiększa ilość kwasów w jamie ustnej, co prowadzi do demineralizacji szkliwa.

Chociaż nie należy zniechęcać do sięgania po owoce, istotne jest wyjaśnianie pacjentom związku, jaki zachodzi między ich jedzeniem a próchnicą zębów. Większe spożycie owoców i warzyw obniża pH śliny, co utrudnia neutralizację kwasów, a także może oznaczać większą konsumpcję soków i smoothie, które są bogate w cukry i kwasy. Aby zmniejszyć ryzyko próchnicy związanej ze spożywaniem owoców, stomatolodzy i higienistki powinni zachęcać swoich pacjentów do płukania jamy ustnej wodą po przekąskach oraz do ograniczenia podjadania na rzecz większych porcji posiłków.

W Polsce próchnicę ma 40% trzylatków i 76% sześciolatków. Na te statystyki wpływa zarówno nieprawidłowa higiena jamy ustnej, jak i dieta, w której znajduje się wiele produktów zawierających cukier. – Cukier w żywności jest wszędzie. Znajduje się właściwie we wszystkich przetworzonych produktach, które spożywamy, nawet w takich, w których się go nie spodziewamy – mówi mgr Paulina Mintzberg-Wachowicz, licencjonowana higienistka stomatologiczna, prezes Sekcji Profilaktyki i Promocji Zdrowia PTS-u, edukatorka szkolna, wolontariuszka Fundacji Wiewiórki Julii, autorka artykułów z zakresu profilaktyki stomatologicznej.

Źródło: https://www.the-dentist.co.uk/