WHO przypomina: 5 maja – Światowy Dzień Higieny Rąk

Obchodzony 5 maja Światowy Dzień Higieny Rąk został ustanowiony przez WHO i jest skierowany przede wszystkim do pracowników sektora ochrony zdrowia. Jego celem jest podniesienie standardów i praktyki w zakresie prawidłowej higieny rąk oraz wdrożenie skutecznych sposobów ich realizacji.

Światowy Dzień Higieny Rąk został zapoczątkowany w 2005 r. przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w ramach projektu „Higiena rąk to bezpieczna opieka 2005-2015”. Zakładał on redukowanie liczby zakażeń szpitalnych poprzez promowanie higieny rąk na wszystkich poziomach ochrony zdrowia. Polska przystąpiła do programu w 2013 r.

Nieprawidłowa higiena rąk – nawet 60% zakażeń

Szacuje się, że nawet 60% zakażeń związanych z sektorem ochrony zdrowia wynika z nieprawidłowej higieny rąk. Do najczęstszych błędów w tym zakresie zalicza się zbyt krótkie mycie rąk, zbyt mała ilość używanego preparatu oraz niewłaściwa technika dezynfekcji. Zdarzają się również przypadki zbyt długich paznokci czy pozostawiania na dłoniach biżuterii, na której gromadzą się szkodliwe drobnoustroje.

Na rękach przenoszone są najczęściej bakterie dwoinki zapalenia płuc, salmonelli i pałeczki jelitowe coli, bakterie gronkowców oraz różne typy wirusów. W ten sposób zwiększa się ryzyko zachorowania na infekcje skóry i błon śluzowych mogące wywołać ropnie i czyraki, zapalenie spojówek, a także zakażenia jelitowe powodujące biegunki, wymioty oraz bóle brzucha. Mogą to być także choroby dróg oddechowych – grypa, zapalenie gardła czy zapalenie płuc.

Dużo do poprawy wśród pacjentów

Tymczasem wiele do zrobienia mają w tym zakresie także pacjenci. W zleconym przez Public Health Wales badaniu, w którym wzięło udział ponad 1000 dorosłych mieszkańców Walii, szczególnie niska była świadomość znaczenia mycia rąk po powrocie z miejsca publicznego – jedynie 41% mężczyzn oraz 50% kobiet wyraziło przekonanie, że jest to konieczne. W badaniu wykazano też, że wielu osobom brakuje świadomości znaczenia mycia rąk po spotkaniach z osobami spoza własnego gospodarstwa domowego – tylko 38% mężczyzn i 43% kobiet uważa, że jest to niezbędne. Ponadto tylko połowa dorosłych Walijczyków stwierdziła, że zawsze lub często myje ręce po kichaniu lub wydmuchaniu nosa.

W naszym kraju badania wskazują, że Polacy w pandemii przyzwyczaili się do dezynfekcji rąk. Z badania „Zwyczaje higieniczne Polaków w dobie pandemii koronawirusa” zrealizowanego w 2021 r. na zlecenie NAOS wynikało, że w okresie pandemii 97% mieszkańców naszego kraju stosowało dezynfekcję rąk jako środek ochrony przed wirusami oraz bakteriami. Ponad połowa ankietowanych deklarowała, że zachowa obecnie stosowane środki ostrożności także po okresie pandemii koronawirusa. Do najczęściej wymienianych należało częste mycie rąk (88%) oraz ich dezynfekcja (73%).

Pracownicy sektora ochrony zdrowia, pacjenci, ich opiekunowie, bliscy odwiedzający chorych w szpitalach czy domach opieki – wszyscy mogą być osobami przenoszącymi drobnoustroje. Statystyki mówią, że ponad połowy zakażeń związanych z ochroną zdrowia można byłoby uniknąć, gdyby procedura higieny rąk była przestrzegana przez wszystkich.

– Nawyk mycia rąk przyczynił się do zmniejszenia częstości występowania tzw. chorób brudnych rąk – mówi dr Tomasz Dzieciątkowski, wirusolog, którego zapytaliśmy o to, co pandemia może zmienić w naszym życiu, kiedy już uda nam się ją skutecznie opanować.